آرتروز انگشت دست، یکی از شایعترین بیماریهای مفصلی به ویژه در افراد مسن است که باعث تخریب غضروف مفصلی، التهاب و درد شدید میشود. این بیماری نه تنها توانایی انجام فعالیتهای روزمره را تحت تأثیر قرار میدهد، بلکه کیفیت زندگی بیماران را بهطور قابل توجهی کاهش میدهد. روشهای درمانی رایج مانند داروهای ضدالتهاب، فیزیوتراپی و جراحی اگر چه تا حدی علائم را تسکین میدهند، اما نیاز به تمدید دارند. در این راستا، درمان آرتروز انگشت دست با سلولهای بنیادی به عنوان یک راهحل امیدوارکننده در پزشکی ترمیمی مطرح شدهاند. در این مقاله، به بررسی نقش سلولهای بنیادی در درمان آرتروز مخصوص به انگشت دست، مکانیسمهای عمل و چالشهای پیشروی این روش نوین پرداخته میشود.
آرتروز انگشت دست چیست؟
غضروف بافتی نرم و انعطافپذیر است که انتهای استخوانها را در مفاصل پوشش داده و از ساییدگی آنها جلوگیری میکند. در آرتروز انگشت دستان، این غضروف به تدریج از بین میرود و منجر به این عارضه میشود. آرتروز مخصوص انگشت دست، که به عنوان استئوآرتریت (Osteoarthritis) نیز شناخته میشود، یک بیماری تخریبی مفاصل است که به طور عمده غضروف مفصلی را درگیر میکند. این بیماری معمولاً در مفاصل بین فالانژها (بندهای انگشت) و یا مفاصل پایه انگشتان رخ میدهد و اغلب با افزایش سن، استفاده مکرر از دستها، یا عوامل ژنتیکی تشدید میشود.
انواع بیماری آرتریت انگشتان دست
برای درمان آرتروز انگشتان دست بهتر است تا انواع آن را بهتر بشناسیم، هر کدام از این بیماریها ویژگیها و علائم خاص خود را دارند و در دسته درمان بدون جراحی ارتوپدی قرار دارند.
استئوآرتریت
استئوآرتریت، شایعترین نوع آرتریت انگشتان دست، ناشی از تخریب تدریجی غضروف مفصلی است. این بیماری معمولاً با افزایش سن رخ میدهد و مفاصل انتهایی و میانی انگشتان را درگیر میکند.
آرتریت پسوریاتیک
این نوع آرتریت در افراد مبتلا به بیماری پوستی پسوریازیس رخ میدهد. آرتریت پسوریاتیک میتواند باعث التهاب مفاصل انگشتان، تورم شدید (انگشتان سوسیسشکل) و درد شود.
آرتریت روماتوئید
آرتریت روماتوئید یک بیماری خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن بهاشتباه به مفاصل حمله میکند. این نوع آرتریت معمولاً هر دو دست را به طور متقارن درگیر میکند.
نقرس
نقرس نوعی آرتریت التهابی است که به دلیل تجمع کریستالهای اسید اوریک در مفاصل ایجاد میشود. اگرچه نقرس معمولاً مفاصل بزرگتر مانند انگشت شست پا را درگیر میکند، اما میتواند مفاصل انگشتان دست را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
علت آرتروز انگشتان دست
اگر به دنبال علت آرتروز مفصل انگشت دست هستید باید گفت که این بیماری علت مشخصی ندارد و برای همهی افراد یکسان نیست. از علل آرتروز انگشت دست میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- افزایش سن
- استفاده مکرر و فشار بر مفاصل
- آسیبهای قبلی به مفاصل
- عوامل ژنتیکی
- جنسیت
- چاقی و اضافه وزن
- بیماریهای التهابی
- ناهنجاریهای مادرزادی مفاصل
- کمبود مواد مغذی
- سیگار کشیدن و سبک زندگی ناسالم
علائم آرتروز انگشت دست
سایت nhs در مورد علائم آرتروز مخصوص انگشت دستان چنین میگوید که این علائم شامل درد مزمن، تورم، صدا دادن، ضعف، بیحسی و گزگز، خم شدن مفاصل و تغییر ناخن هستند.
روشهای تشخیص آرتروز انگشت دست
قبل از روش های درمان آرتروز انگشت دست پزشک باید آرتروز انگشت را تشخیص دهد. راههای تشخیص بسیار است که از آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- معاینه فیزیکی: پزشک با معاینه فیزیکی، علائمی مانند تورم، قرمزی، گرمی، درد و محدودیت حرکتی در مفاصل انگشتان دست را بررسی میکند. در حال ممکن است پزشک از شما بخواهد دست خود را حرکت دهید تا دامنه حرکتی و وجود درد در حین حرکت را ارزیابی کند.
- رادیوگرافی (X-ray): این روش رایجترین روش برای تشخیص آرتروز است. در تصاویر اشعه ایکس، کاهش فضای مفصلی، تشکیل استخوانهای اضافی (استئوفیت) و تغییرات استخوانی ناشی از آرتروز قابل مشاهده است.
- امآرآی: در موارد خاص، ممکن است از MRI برای بررسی بافتهای نرم اطراف مفصل و غضروف استفاده شود.
- تستهای بالینی: پزشک ممکن است از تستهای خاصی مانند تست فشار یا حرکت مفصل برای ارزیابی درد و عملکرد مفصل استفاده کند.
چه افرادی در معرض آرتروز انگشتان دست هستند؟
آسیبهای عضلات دست همواره بخش جداییناپذیری از زندگی افراد است با این حال افراد هستند که احتمال آسیب به عضلات دست در آنها بیشتر است.
- افراد مسن: با افزایش سن (به ویژه بالای ۴۵ سال)، غضروف مفاصل به طور طبیعی فرسوده میشود و خطر ابتلا به آرتروز دست به طور قابلتوجهی افزایش مییابد.
- زنان آرتروز دست: در زنان شایعتر از مردان است، به خصوص پس از یائسگی که کاهش هورمون استروژن نقش مهمی در تسریع تخریب غضروف ایفا میکند.
- افراد با سابقه خانوادگی: وراثت عامل مهمی است، اگر خویشاوندان نزدیک (والدین یا خواهر و برادر) به آرتروز مبتلا باشند، احتمال ابتلا در فرد به طور چشمگیری بیشتر میشود.
- کسانی با سابقه آسیب مفاصل دست: ضربه، شکستگی، دررفتگی یا آسیبهای قبلی انگشتان و دست، زمینهساز آرتروز ثانویه در همان ناحیه میشود.
- افراد با مشاغل یا فعالیتهای تکراری دست: کارهای مداوم و یکنواخت مانند تایپ، خیاطی، نوازندگی یا کار در خط تولید، فشار مکرر به مفاصل وارد کرده و ساییدگی زودرس ایجاد میکنند.
- بیماران با بیماریهای التهابی مفاصل: افرادی که به آرتریت روماتوئید، لوپوس یا سایر بیماریهای خودایمنی مبتلا هستند، خطر بالاتری برای درگیری مفاصل دست دارند.
- افراد دارای اضافه وزن یا چاقی: هر چند تأثیر اصلی روی مفاصل تحملکننده وزن است، اما التهاب سیستمیک ناشی از چاقی میتواند سلامت مفاصل دست را نیز تهدید کند.
راههای درمانی آرتروز انگشت دست
راههای درمانی زیادی برای آرتروز انگشت دست وجود دارند که پزشک براساس شرایط بیمار یکی از این درمانها را تجویز میکند. با این حال برای اینکه با این دسته از درمانها بیشتر آشنا شوید، با مشاورین ما در تماس باشید.
درمان آرتروز انگشت با سلول بنیادی
سلولهای بنیادی با ورود خود بسیاری از بیماریها را درمان کردهاند، در این روش، سلولهای بنیادی معمولاً از بدن خود بیمار مانند مغز استخوان یا بافت چربی (اتولوگ) استخراج میشوند. سپس این سلولها در آزمایشگاه پردازش شده و به مفاصل آسیب دیده انگشتان دست تزریق میشوند. سلولهای بنیادی با تحریک رشد بافتهای جدید و کاهش التهاب، به بهبود عملکرد مفصل و کاهش درد کمک میکنند. تمامی این موارد باعث شده تا درمان آرتروز با سلول بنیادی یک گزینه موثر برای افراد باشد.
سایت spinecorrectioncenter میگوید که سلولهای بنیادی به عنوان یک روش درمانی نوین، مزایای متعددی در درمان آرتروز انگشتان دارند. یکی از مهمترین فواید این روش، کاهش درد و التهاب است. سلولهای بنیادی با کاهش التهاب در مفصل آسیب دیده، به تسکین درد کمک میکنند و بهبود کیفیت زندگی بیمار را به همراه دارند. علاوه بر این، این سلولها توانایی بازسازی بافتهای آسیب دیده را دارند. آنها میتوانند به ترمیم غضروف و سایر بافتهای مفصل کمک کنند، که این امر باعث بهبود عملکرد مفصل و کاهش پیشرفت بیماری میشود. همچنین، درمان با سلولهای بنیادی در برخی موارد میتواند نیاز به جراحیهای تهاجمی را کاهش دهد. این روش کمتهاجمیتر است و دوره بهبودی کوتاهتری نسبت به جراحیهای سنتی دارد، که آن را به گزینهای جذاب برای بسیاری از بیماران تبدیل میکند.
کمپرس سرد و گرم
اولین درمان آرتروز انگشتان دست، استفاده از کمپرس سرد و گرم میباشد. در روزهای اول از کمپرس سرد استفاده کنید، تا تورم ناشی از آرتروز کاهش یابد. دو روز بعد از کمپرس گرم استفاده کنید.
ورزش
ورزش عضو جدایی ناپذیر از درمانهای آرتروزی میباشد. به همین دلیل در درمان آرتروز نیز ورزشهایی وجود دارند که عبارتند از:
مشت کردن دست
- دستها را آرام باز و بسته کنید.
- 30 تا 60 ثانيه در اين حالت بمانيد.
نرمش كشش چنگالي انگشتان دست
- نوک انگشتان را به کف دستان بچسبانید.
- برای هر دست، 4 بار این حرکات را انجام دهید.
- 30 تا 60 ثانيه در اين حالت بمانيد.
لیزر درمانی
در لیزر درمانی، انرژی بالا به بافت آسیب دیده تابیده میشود تا درد و التهاب کاهش یابد. این روش همچنین خونرسانی و ترمیم سلولی را بهبود میدهد.
اوزونتراپی
اوزونتراپی یک روش کمتهاجمی است که در آن مخلوطی از گاز اوزون و اکسیژن مستقیماً به مفصل تزریق میشود. این ترکیب با ایجاد اثر ضدالتهابی قوی، گردش خون را در بافتهای اطراف بهبود میبخشد و به کاهش درد، خشکی و سفتی مفاصل انگشتان کمک میکند.
تزریق ژل (هیالورونیک اسید)
هیالورونیک اسید اصطکاک بین استخوانها را کاهش میدهد، همچنین با استفادهی آن کاهش درد، بهبود حرکت و پیشگیری از ساییدگی بیشتر غضروف رخ میدهد.
تزریق پلاسمای غنی از پلاکت
تزریق PRP (پلاسمای غنی از پلاکت) از خون خود بیمار تهیه میشود و سرشار از فاکتورهای رشد طبیعی است. این فاکتورها فرآیند ترمیم و بازسازی بافتهای آسیبدیده مفصل (به ویژه غضروف و بافتهای نرم) را تحریک میکنند. این روش کمتهاجمی با کاهش التهاب، تسکین درد و بهبود عملکرد مفاصل انگشتان، در بسیاری از بیماران آرتروز دست نتایج قابلتوجهی به همراه دارد و اغلب به عنوان گزینهای ایمن و مؤثر قبل از جراحی توصیه میشود.
دارو درمانی
دارو درمانی بیشتر جنبهی کم کردن درد ناشی از استئوآرتریت انگشتان دست را دارد، ناپروکسن، ایبوپروفن، استامینوفن و داروهای موضعی مانند کپسایسین و دیکلوفناک نمونههایی از این داروها هستند.
تزریق کورتیکواستروئید
طبق گفته jrheum
Intraarticular corticosteroid injections, which have fewer systemic effects than oral corticosteroids, have generally not demonstrated significant benefits in hand OA trials. A study on intraarticular corticosteroid injections in the interphalangeal .joints reported a significant improvement in pain upon movement
گاهی وقتها پزشک از تزریق کورتیکواستروئید استفاده میکند، این تزریق نیز التهاب و درد را کمتر میکند.
جراحی
در صورتی که هیچکدام از روشهای گفته شده، نتوانست درمانی برای آرتروز انگشت دست باشد، پزشک از جراحی استفاده میکند. یکی از گزینههای جراحی جایگزینی مفصل مصنوعی با مفصل آسیب دیده میباشد. نوع دیگر جراحی نیز این است که آسیبهای غضروفی از بین میروند و بافتی نرم جایگزین میگردد.
آیا درمان خانگی آرتروز انگشت دست امکان پذیر است؟
باید گفت که درمانهای خانگی به تنهایی پاسخی برای آرتروز انگشت دست نیستند، بلکه به همراه درمانهای کلینیکی انجام میشوند.
- وسایل سبکتری را حمل کنید.
- از آتلها یا انگشتبندها استفاده کنید.
- میوه و سبزیجات را در رژیم غذایی خود قرار دهید و مصرف غذاهای شور و سرخ شده را به حداقل برسانید.
راه های جلوگیری از آرتروز انگشت دست
سوالی که برای برخی از افراد به وجود میآید، این است که آیا آرتروز انگشت دست قابل پیشگیری است؟
- تغذیه سالم و کنترل وزن: رژیم غذایی غنی از آنتیاکسیدانها، امگا-۳ (ماهی، گردو) و ویتامینهای C و D به حفظ سلامت غضروف کمک میکند. حفظ وزن ایدهآل نیز فشار اضافی بر مفاصل دست را کاهش میدهد و از راههای پیشگیری از آرتروز انگشت محسوب میشود.
- ورزش ملایم و منظم: فعالیتهای کمفشار مانند شنا، پیادهروی، یوگا یا تمرینات کششی دست، عضلات اطراف مفاصل را تقویت کرده و دامنه حرکتی را بهبود میبخشد بدون اینکه فشار زیادی وارد کند.
- ترک سیگار: دخانیات گردش خون را مختل کرده و التهاب را افزایش میدهد، ترک سیگار خطر ابتلا به آرتروز و شدت علائم را بهطور قابلتوجهی کاهش میدهد.
- پرهیز از انجام زیاد کارهای تکراری: در کارهای تکراری، هر ۳۰ تا ۴۵ دقیقه استراحت کوتاه داشته باشید و حرکات کششی انجام دهید.
سخن پایانی
درمان آرتروز انگشت دست با هدف کاهش درد، حفظ دامنه حرکتی و جلوگیری از ناتوانی، نقش کلیدی در حفظ استقلال و کیفیت زندگی بیماران دارد. برای کسب اطلاعات بیشتر و اطلاع از گزینههای درمانی مناسب با شرایط شما، با مشاورین ما در تماس باشید.
سوالات متداول
کدام قسمتهای دست دچار آرتریت انگشتان میشوند؟
نواحی مثل بند انگشتان، مفاصل میانی انگشتان، مفصل بالای انگشتان، نزدیک به ناخن و پایه شست (جایی که انگشت شست به مچ میرسد) بیشتر دچار آرتروز میشوند.
آیا لرزش دست میتواند از علائم آرتروز باشد؟
لرزش دست به طور مستقیم علامت آرتروز نیست و بیشتر به اختلالات عصبی مربوط میشود، اما آرتروز باعث ضعف عضلات دست میشود.
منابع: