شاید تا الان تصور شما این بود که تنها پاها به آرتروز دچار میشوند، اما در بین دیگر اعضای بدن، آرتروز دست نیز در بین افراد وجود دارد. در طول روز بیشتر کارهای ما توسط دستها انجام میشود و اگر مشکلی برای این بخش از بدن به وجود آید، افراد حتی نمیتوانند کارهای عادی خود را انجام دهند. به همین دلیل آرتروز دست تا زمانی که خفیف است هرچه سریعتر باید درمان شود. اگر شما نیز به فکر درمان این مشکل هستید، تا انتها همراه ما باشید.
آرتروز دست چیست؟
به طور کلی آرتروز عارضهای که در آن غضروف به حد زیادی از بین میرود، حال در آرتروز دست، غضروف بالشتکی که سطوح استخوانی احاطه کردهاست، با گذر زمان از بین میرود و استخوانها به هم ساییده میشوند.
چه کسانی بیشتر در معرض آرتروز دست هستند؟
طبق گفته the-rheumatologist افراد بالای 50 سال، خانمها، افراد با سابقه آسیبدیدگی مفصل دست، سابقه خانوادگی آرتروز و کسانی که شغلشان نیازمند حرکات تکراری دست است، بیشتر در معرض آرتروز دست قرار دارند.
انواع آرتروز در دست
به دلیل آناتومی پیچیده دست، هر بخش از آن میتواند دچار آرتروز شود. از انواع آرتروز دست میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
آرتروز مفصل نوک انگشت
آرتروز مفصل نوک انگشت یا مفاصل بین فالا نژیال دیستال باعث التهاب و تخریب غضروف در مفصل انتهایی انگشت میشود. این نوع آرتروز باعث درد، تورم، سفتی و ایجاد توده استخوانی میگردد. آرتروز مفصل نوک انگشت به طوری است که توانایی گرفتن اشیا و انجام کارهای روزمره را مختل میکند.
آرتروز بازال شست
در صورتی که فرد دچار آسیب در مفصل بین استخوان شست و استخوان مچ دست شود به آرتروز بازال شست مبتلا میگردد. حدودا 25 درصد از زنان بالای 50 سال به این نوع آرتروز مبتلا شود، چرا که بعد از گذشت این سن، در طول یائسگی استروژن در بدن کم میشود و رباطها قوت خود را از دست میدهند.
آرتروز پس از سانحه
بعد از سانحه، نیز احتمال بروز آرتروز وجود دارد، از طرفی آرتروز در طول زمان ایجاد میشود، ولی صدمه دست، به ایجاد این مشکل سرعت میدهد.
آرتروز مچ دست
مچ دست به دلیل نبود عضلات یا تاندونهای مستقیم متصل به هشت استخوان کارپال (کارپوس)، فاقد حمایت قوی عضلانی و تاندونی است. این ویژگی باعث میشود مفاصل مچ دست نسبت به سایش و فشارهای روزمره و تکراری آسیبپذیرتر باشند.
آرتریت پسوریاتیک
این نوع آرتروز به همراه بیماری پوستی پسوریازیس اتفاق میافتد و به مرور زمان باعث تورم انگشتان، درد مفاصل و سفتی صبحگاهی میشود.
علل بروز آرتروز دست
علتهای زیادی برای وقوع آرتروز وجود دارند که عبارتند از:
- سن: افراد با هر سنی میتوانند با آرتروز مواجه شوند، ولی به طور کلی تا پیش از ۴۵ سالگی، مردان بیشتر از زنان به آرتریت (به ویژه آرتروز) مبتلا میشوند، اما پس از ۴۵ سالگی (دوره یائسگی) این نسبت معکوس شده و زنان بیشتر از مردان تحت تأثیر قرار میگیرند.
- حرکات تکراری: حرکات تکراری در طول روز، بیشتر در معرض آرتروز دست قرار دارند.
- انحراف مفاصل: ناهماهنگی استخوان در دستها، مچ دست یا آرنج باعث ساییدگی غضروف میشود و در طول زمان احتمال ایجاد آرتروز دست نیز بالا میرود.
- جنسیت: طبق تحقیقات انجام شده، زنان بیشتر از مردان دچار آرتروز میشوند.
علائم آرتروز دست
آرتروز دست علائم زیادی دارد و برای همهی افراد یکسان نیست.
- خم و راست کردن سخت دستها
- قفل شدن انگشتها
- تغییر شکل بد انگشتها
- احساس ساییده شدن در دستها
- ورم و التهاب
- درد و سوزش
نحوه تشخیص آرتروز دست
بعد از مشاهدهی علائم آرتروز، باید برای درمان آرتروز دست، به پزشک مراجعه کنید. پزشک نیز از راههای زیر برای تشخیص این عارضه استفاده میکند.
- معاینه: درد، سفتی صبحگاهی، تورم و قرمزی مفاصل، ضعف دست و مشکل در گرفتن اشیا افراد مورد بررسی قرار میگیرد.
- اشعه ایکس (X-ray): رایجترین و اولیهترین روش تصویربرداری برای تشخیص آرتروز است. این روش کاهش ضخامت غضروف را به صورت باریک شدن فضای مفصلی و همچنین تشکیل خارهای استخوانی (استئوفیت) را به وضوح نشان میدهد.
- امآرآی (MRI): برای ارزیابی دقیقتر و در موارد پیچیده یا مراحل اولیه بیماری تجویز میشود. این روش جزئیات بافتهای نرم، وضعیت غضروف، رباطها و حتی آسیبهای استخوانی زیر غضروف را با دقت بسیار بالا نمایش میدهد.
راههای درمانی آرتروز دست
راه درمانی آرتروز دست برای همهی افراد یکسان نیست، ترجیحا برای اینکه با این سری از درمانها مثل درمان آرتروز با سلول بنیادی و دیگر موارد بیشتر آشنا شوید بهتر است تا با مشاورین ما در تماس باشید.
کمپرس یخ
سرما التهاب و تورم را کمتر میکند، توصیه میشود چند بار در روز، هر بار 10 تا 15 دقیقه از کمپرس یخ استفاده کنید.
دارو درمانی
مصرف دارو بیشتر برای کنترل درد ناشی از آرتروز استفاده میشود، از این رو افراد میتوانند از آسپرین یا ایبوپروفن استفاده کنند.
استفاده از آتل
آتل یکی از ابزارهای مؤثر و پرکاربرد در درمان و مدیریت مشکلات مفاصل دست است. این وسیله با تثبیت و حمایت از مفاصل آسیبدیده یا ملتهب، فشار وارده بر آنها را کاهش میدهد، درد را تسکین میبخشد و از حرکات ناخواسته و آسیبزا جلوگیری میکند.
تزریق استروئید
تزریق استروئید در درمان آرتروز انگشت دست و آرتروز دست کاربرد دارد، این مورد در واقع دردهای آرتروزی را به خوبی کنترل و کم میکند.
مکمل ویسکوز
ممکن است در بین درمانهای آرتروزی، نام مکمل ویسکوز به گوشتان نخورده باشد. در این روش به جای تزریق استروئید، اسید هیالورونیک به بدن تزریق میشود.
ورزش
ورزش در تمامی برنامههای درمانی مشکلات آرتروزی و مفصلی قرار دارد، برنامه متناسب با شرایط شما، به مراتب درد و خستگی را کم میکند و عملکرد مفصل که به دلیل آرتروز کم شده را تقویت میکند. این سری از حرکات عبارتند از:
- مشت کردن دست: باز و بسته کردن دست 10 بار
- کشش انگشتان: انگشتان را تا حد زیادی باز کنید و به مدت 5 تا 10 بار این کار را انجام دهید.
Prp
تزریق پلاسمای غنی از پلاکت (PRP) یک روش کمتهاجمی برای درمان آرتروز دست است. در این روش، از خون خود بیمار خونگیری شده، پلاکتها غلیظسازی میشوند و سپس به مفصل آسیبدیده تزریق میگردند. پی آر پی حاوی فاکتورهای رشد طبیعی بدن است که التهاب را کاهش داده، درد را تسکین میبخشد، بازسازی محدود غضروف را تحریک میکند و فرآیند ترمیم بافتها را تسریع مینماید، در نتیجه عملکرد دست و دامنه حرکتی آن را به طور قابلتوجهی بهبود میبخشد.
جراحی تعویض مفصل
اگر درمانهای غیر جراحی برای فرد پاسخگو نباشد، آخرین گزینه جراحی تعویض مفصل میباشد. در جراحی تعویض مفصل، مفصلی که باعث درد میشود، برداشته میشود و ایمپلنتهای مخصوص جایگزین میشوند.
آیا میتوان از آرتروز دست جلوگیری کرد؟
باید بدانید که از وقوع آرتروز دست میتوان پیشگیری کرد، فقط کافی است تا کارهای زیر را رعایت کنید.
- هر روز یک ساعت از وقت خود را به ورزش دادن دستهای خود اختصاص دهید.
- فشار بیش از حد ناشی از حرکات مکرر و طولانی مدت دست، باعث ساییدگی تدریجی غضروف مفاصل و افزایش خطر آرتروز میشود. این ساییدگی تجمعی یکی از علل اصلی آرتریت دست است. برای پیشگیری، در طول کارهای تکراری، حتماً استراحتهای کوتاه و مکرر (مثلاً هر ۳۰-۴۵ دقیقه چند دقیقه استراحت) داشته باشید تا فشار روی مفاصل کاهش یابد.
- در رژیم غذایی خود، سعی کنید تا از غذاهای شور و قندهای مصنوعی پرهیز کنید.
سخن پایانی
در این بخش سعی شد تا آرتروز دست از بسیاری از جهات مورد بررسی قرار گیرد، به یاد داشته باشید که اگر به آرتروز این بخش از بدن مبتلا شدهاید، درمان خودسرانهای انجام ندهید بلکه با یک پزشک متخصص در این زمینه مشورت کنید تا با معاینه، بهترین درمان خود را شروع کنید.
سوالات متداول
چرا زنان بیشتر از مردان به آرتروز دست مبتلا میشوند؟
زنان پس از یائسگی به دلیل کاهش استروژن (که از غضروف محافظت میکند) ۲ تا ۳ برابر بیشتر از مردان دچار آرتروز دست میشوند.
چه زمانی باید جراحی را برای درمان آرتروز دست انتخاب کرد؟
وقتی درد شدید است، گرههای استخوانی بزرگ شده، مفصل کاملاً سفت شده و درمان غیرجراحی ۶ ماه جواب نداده باشد.
آیا آرتروز دست باعث تغییر شکل انگشتان میشود؟
بله، در موارد پیشرفته انگشتان ممکن است کج شوند یا گرههای بزرگ استخوانی شکل ظاهر شود که ظاهر دست را تغییر میدهد.
منابع: