امروزه آمار بیماریهای تخریبی مفاصل افزایش چشمگیری داشتهاند، آرتروز شانه یکی از این عارضههایی است که غضروف را فرسوده میکند و به مراتب باعث اختلال در زندگی روزمره افراد میشود. در ادامه قصد داریم تا این بیماری را به طور کامل مورد بررسی قرار دهیم، پس تا انتها همراه ما باشید.
آرتروز مفصل شانه چیست؟
مفصل شانه از سر استخوان بازو و حفره گلنوئید که بخشی از استخوان کتف است، تشکیل شده است. این مفصل از نوع کروی بوده و امکان حرکات گسترده شانه در جهات مختلف را فراهم میکند. در افراد سالم سطوح سر استخوان بازو و حفره گلنوئید با لایهای از غضروف نرم و صاف پوشیده شده که نه تنها حرکت روان مفصل را تضمین میکند، بلکه نقش جذبکننده ضربه را نیز ایفا مینماید.
اگر فردی به آرتروز مبتلا شود، ضخامت بخشی از غضروف که Labrum نام دارد، کمتر یا به طور کامل از بین میرود. نبود غضروف باعث میشود تا استخوانها به هم ساییده شوند و استئوفیت یا خارهای استخوانی تشکیل شود، با وجود این ساییدگی شانه دچار درد، التهاب و سفتی میگردد.
دلایل آرتروز شانه
یکی از سوالهایی که برای برخی از افراد رخ میدهد این است که چرا افراد دچار آرتروز شانه میشوند؟
- استفاده بیش از حد از مفصل شانه (مانند فعالیتهای تکراری بالای سر)
- آسیبدیدگی شانه ناشی از ضربه یا حوادث
- التهاب تاندونهای شانه
- ناهنجاریهای مادرزادی مفصل، مانند عدم تراز صحیح استخوانها
- فشار غیرطبیعی و بیش از حد بر مفصل شانه
- افزایش سن که با کاهش انعطافپذیری و آسیبپذیری بیشتر مفاصل همراه است
- ابتلا به بیماریهای زمینهای مانند آرتریت روماتوئید یا نقرس
- سابقه خانوادگی آرتروز مفاصل
انواع آرتروز شانه
آرتروز شانه به انواع مختلفی تقسیم میشود که میتوان از آنها به موارد زیر اشاره کرد.
- استئوآرتروز: آرتروز شانه، مشابه آرتروز ران و زانو، اغلب به عنوان آرتروز ساییدگی شناخته میشود و ناشی از ترکیبی از استفاده مکرر، عوامل ژنتیکی، آسیبهای جزئی و فشارهای بیومکانیکی بر مفصل است. در این فرآیند، غضروف مفصلی به تدریج ترکیب شیمیایی طبیعی خود را از دست میدهد، نازک شده و در نهایت از بین میرود.
- آرتروز التهابی: همانطور که از نام این آرتروز مشخص است، آرتروزهایی هستند که به سیستم ایمنی ارتباط دارند، آرتروز التهابی با وجود التهاب باعث از بین رفتن غضروف در این ناحیه میگردد.
- آرتروپاتی پارگی روتاتور کاف: درمان این نوع آرتروز بسیار سخت و مشکلساز است، چرا که پارگی بسیار بزرگ تاندون روتاتور کاف برای فرد به وجود میآید.
- استئونکروز (نکروز آواسکولار): استئونکروز (نکروز آواسکولار) حالتی است که خونرسانی به استخوان تشکیل دهنده توپ شانه اتفاق نمیافتد، با این وجود غضروف نیز به راحتی در معرض آسیب قرار میگیرد.
- آرتروز پس از ضربه: آرتروز پس از ضربه میتواند در پی شکستگی سر استخوان بازو یا حفره گلنوئید ایجاد شود، جایی که غضروف مفصلی همزمان با شکستگی استخوان آسیب میبیند. این صدمه اولیه، با گذشت زمان، به فرسایش پیشرونده و در نهایت ناپدید شدن کامل غضروف منجر میشود.
علائم آرتروز شانه
ممکن است یکی از شانههای شما به آرتروز درگیر شده باشد ولی علائم آرتروز شانه راست و چپ با هم تفاوتی ندارند. از علائم آرتروز شانه میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- درد و خشکی هنگام حرکت دادن شانهها
- احساس گرما و سوزش در ناحیه شانه
- التهاب و تورم شانه
- حساسیت به لمس و فشار در شانه
- پخش شدن درد به بازو، آرنج و دستها
- محدودیت حرکتی شانه
- اختلال در عملکرد طبیعی مفصل شانه
- خشکی و سفتی که انعطافپذیری را کاهش میدهد
- ضعف و آتروفی عضلات اطراف شانه
- تشدید درد هنگام بلند کردن دستها بالای سر
- صدای کریپتوس (تقتق یا ساییدگی) هنگام حرکت مفصل
تشخیص آرتروز شانه
قبل از درمان آرتروز شانه باید این عارضه به خوبی تشخیص داده شود. راههای بسیاری برای تشخیص آرتروز شانه وجود دارند که عبارتند از:
- پزشک ابتدا با انجام آزمونهای فیزیکی، دامنه حرکتی و قدرت شانه را ارزیابی میکند. در این مرحله تاریخچه پزشکی، علائم فعلی و عوامل خطر بیماری نیز مورد بررسی قرار میگیرد.
- در مرحله بعد پزشک از اشعه ایکس برای تشخیص آرتروز شانه استفاده میکند، در این گزینه وضعیت استخوانها و فاصله آنها به خوبی مورد بررسی قرار میگیرند و اگر فاصله استخوانها کمتر از حد تعیین شده باشند، یکی از نشانههای آرتروز شانه میباشد.
- پزشک برای بررسی دقیقتر از اسکن توموگرافی کامپیوتری نیز برای تشخیص آرتروز شانه استفاده میکند.
- برای بررسی دقیق بافتهای نرم اطراف مفصل شانه مانند تاندونها و عضلات روتاتور کاف و ارزیابی آسیبهای احتمالی غضروف و لیگامانها، از تصویربرداری رزونانس مغناطیسی نیز استفاده میشود.
- در موارد مشکوک به آرتروز التهابی، پزشک برای اندازهگیری مارکرهای التهابی و عوامل مرتبط با بیماریهایی مانند آرتریت روماتوئید یا نقرس از فرد آزمایش خون میگیرد.
روش های درمان آرتروز شانه
درمان آرتروز شانه با هدف کاهش درد، بهبود عملکرد مفصل و جلوگیری از پیشرفت بیماری طراحی میشود. برای اینکه به اطلاعات دقیقی از درمان این عارضه برسید، با مشاورین ما در تماس باشید. این درمانها عبارتند از:
فیزیوتراپی
فیزیوتراپی یکی از ارکان اصلی درمان آرتروز شانه است که با تمرکز بر تقویت عضلات اطراف مفصل (مانند روتاتور کاف) و بهبود دامنه حرکتی، درد را کاهش میدهد و عملکرد شانه را ارتقا میبخشد. این تمرینات معمولاً شامل حرکات کششی ملایم، تقویت ایزومتریک و تمرینات هوازی سبک است. جلسات منظم تحت نظارت فیزیوتراپیست، از پیشرفت بیماری جلوگیری کرده و نیاز به جراحی را به تعویق میاندازد.
داروهای ضدالتهابی
داروهای ضدالتهابی مثل ایبوپروفن، ناپروکسن یا آسپرین بیشتر جنبه کنترل درد آرتروز شانه را دارند و گزینه کاملی برای درمان این عارضه نیستند.
کورتیکواستروئید
تزریق کورتیکواستروئیدها (مانند کورتیزون) برای کنترل التهاب داخل مفصلی مؤثر است و درد را به طور موقت تسکین میدهد. هرچند عوارض جانبی آن معمولاً محدود است، اما اثرات درمانی ممکن است موقتی بوده و نیاز به تکرار داشته باشد. در بیماران دیابتی، این تزریق میتواند باعث افزایش موقت سطح قند خون شود که نیازمند پایش دقیق است.
تزریق ویسکومپلنتاسیون
این سری از ترکیبات ساختاری شبیه به مایع مفصلی دارند و بیشتر برای زانو استفاده میشوند ولی به طور کلی اطلاعات دقیقی از این درمان وجود ندارد.
درمان غیر جراحی
یکی از درمانهای آرتروز شانه، سلول درمانی شانه میباشد، این روش به عنوان درمان قطعی آرتروز شانه شناخته میشود و با وجود بعد از شناخت علائم آرتروز شانه چپ یا راست میتوان از این درمان استفاده کرد.
طبق گفته regenorthosport.in این سلولها پس از استخراج، غلیظسازی و تزریق مستقیم به مفصل شانه، با آزادسازی فاکتورهای رشد، التهاب را کاهش داده، بافت غضروفی را بازسازی و تولید مایع مفصلی را افزایش میدهند. برخلاف جراحی تعویض مفصل، این روش کمتهاجمی است، نیاز به بستری ندارد و ریسک عفونت آن پایین است.
آرتروسکوپی
در مقابل درمان آرتروز بدون جراحی، درمانهای جراحی قرار دارند که یکی از نمونههای آن آرتروسکوپی نام دارد. این جراحی به گونهای است که در بخشی از شانه برش زده میشود و دوربین کوچکی در داخل مفصل قرار میگیرد. با این کار قطعات شل غضروف و استخوان برداشته میشود، این روش آرتروز را درمان نمیکند، اما با حذف تکههای شل و تحریککننده بافت (مانند ذرات غضروفی جدا شده)، میتواند درد و التهاب را کاهش دهد.
تعویض شانه
جراحی تعویض مفصل شانه مشابه تعویض مفاصل ران یا زانو است و در آن، سطوح آسیبدیده مفصل با ایمپلنتهای فلزی و پلاستیکی جایگزین میشوند تا مفصلی جدید و روان ایجاد گردد. در این عمل باز، سر استخوان بازو (توپ آرتروزی) برداشته شده و با یک پروتز فلزی متصل به ساقهای که داخل کانال استخوان بازو قرار میگیرد، جایگزین میشود. حفره گلنوئید نیز با یک کاپ پلاستیکی صاف پوشانده میشود.
چگونه میتوان از آرتروز شانه پیشگیری کرد؟
با انجام تمرینات سبک، حفظ وزن، تغذیه سالم، دوری از مصرف تنباکو و تقویت عضلات شانه میتوانید تا حدود زیادی از ایجاد آرتروز شانه پیشگیری کنید.
سخن پایانی
در پایان آگاهی زودهنگام از علائم آرتروز شانه میتواند افراد را از چرخه ناتوانی نجات دهد. این بیماری که مفصل پرکار شانه را هدف قرار میدهد، با تشخیص به موقع قابل مدیریت است.
منابع: