اکثر افراد فکر میکنند که عارضه آرتروز زانو تنها در سنین میانسالی برای افراد به وجود میآید، اما امروزه به دلایل بسیاری آرتروز زانو حتی در جوانی نیز افراد را به خود درگیر کرده است. این مشکل گاهی حتی زندگی روزمره افراد را نیز تحت تاثیر قرار میدهد، به همین دلیل در ادامه قصد داریم تا آرتروز زانو در جوانان و انواع درمان آن را به خوبی مورد بررسی قرار دهیم.
آرتروز زانو چیست؟
در ساختار زانو، غضروفی وجود دارد که در انتهای دو استخوان قرار دارد و از ساییدگی استخوانها جلوگیری میکند. اگر به هر دلیلی غضروف از بین برود، فرد دچار آرتروز زانو میشود. با از بین رفتن این بخش، ساییدگی بین استخوانها ایجاد میشود.
انواع آرتروز زانو در جوانان
آرتروز زانو انواع مختلفی دارد که از آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- آرتروز اولیه: آرتروز اولیه رایجترین نوع آرتروز است و به دلیل ساییدگی در طول زمان ایجاد میشود.
- آرتروز ثانویه: این آرتروز به دلیل ضربههای شدید، ناهنجاریهای مادرزادی مفصل، عفونتها، نقصهای متابولیکی و هر اختلالی به وجود میآید.
- آرتروز التهابی: در برخی موارد، التهاب یک یا چند مفصل باعث بروز آرتروز التهابی میگردد.
- آرتروز پس از آسیب: ضربهها، شکستگیها، پارگی رباطها (مانند رباط صلیبی) یا مینیسک در حوادث ورزشی یا تصادفات است و باعث تخریب مفصل میشود، مفصلهایی که آسیب دیدهاند، زمینه برای بروز آرتروز را فراهم میکنند.
- آرتروز متابولیک: آرتروز نقرسی (که معمولا به نام نقرس شناخته میشود) نوعی آرتریت التهابی است که به دلیل رسوب کریستالهای اسید اوریک در مفاصل ایجاد میشود. این کریستالها دردناک هستند و از تجزیه پورینها (موادی که در سلولهای بدن و برخی غذاها مانند گوشت قرمز، غذاهای دریایی و الکل یافت میشوند) به وجود میآیند.
علل آرتروز زانو در جوانی
دامنهی علتهای آرتروز زانو در جوانی گسترده است که عبارتند از:
- ژنتیک و ارث: به طور قطع، کسانی که در ژنتیک آنها آرتروز زانو وجود دارد، درصد ابتلای آنها به این عارضه نسبت به باقی افراد بالاتر است.
- سبک زندگی: فشارهای مداومی که در طول روز به زانو وارد میشود، ممکن است باعث کشیدگی و شکستگی شوند که این موارد خود در ایجاد آرتروز زانو موثر هستند.
- چاقی: بالا رفتن وزن، فشار زیادی بر عضلات زانو وارد میکند و در پی آن فرد دچار آرتروز زانو میگردد.
علائم
آرتروز زانو خود را به صورت علائم زیر نیز نشان میدهد.
- زمانی که آرتروز پیشرفت کند، درد اولین علامتی است که برای افراد به وجود میآید. این درد در قسمت کشکک زانو و یا قسمت داخلی کشکک زانو خود را نشان میدهد.
- یکی دیگر از علائم خشک شدن و سفت شدن مفاصل زانو است، با وجود این مورد خم و راست کردن زانو بسیار دشوار میشود.
- در جوانانی که به آرتروز زانو مبتلا میشوند، به تدریج دامنه حرکتی زانو کاهش مییابد. خم و راست کردن زانو دشوار شده و حرکت آن محدود میگردد. در برخی موارد، هنگام حرکت زانو صداهایی مانند تقتق یا قژقژ شنیده میشود که نشاندهنده ساییدگی غضروف و ناهمواری سطوح مفصلی است.
- در برخی موارد آرتروز زانو، فاصله زانوها از یکدیگر را بیشتر میکند و با گذشت زمان پا حالت پرانتزی به خود میگیرد.
- اکثر افرادی که با آرتروز زانو دست و پنجه نرم میکنند، در قسمت زانوی احساس گرما و حرارت میکنند.
روش های تشخیص آرتروز زانو در جوانان
قبل از درمان آرتروز زانو، باید از قطعی بودن وجود این نوع آرتروز اطمینان داشته باشید. پزشک از راههای زیر برای تشخیص این آرتروز استفاده میکند.
- معاینه: پزشک با معاینه فیزیکی دقیق، دامنه حرکتی زانو، نقاط حساس به لمس، میزان تورم، ناهنجاریهای ظاهری (مانند انحراف یا تورم جانبی) و ثبات مفصل را ارزیابی میکند.
- اشعه ایکس (X-ray): رایجترین روش برای نمایش باریک شدن فضای مفصلی (نشانه کاهش غضروف) و تشکیل خارهای استخوانی (استئوفیت) اشعه ایکس میباشد.
- امآرآی (MRI) و سیتی اسکن (CT Scan): برای بررسی دقیقتر غضروف، بافتهای نرم (منیسک، رباطها، تاندونها) و آسیبهای پیچیده از امآرآی و سیتی اسکن استفاده میشود.
روش های درمان آرتروز زانو در جوانی
روشها و راههای زیادی برای درمان آرتروز زانو در جوانی وجود دارد که پزشک تعیین میکند که از کدام یک میتوانید استفاده کنید. برای اینکه اطلاعات بیشتری در زمینه درمان آرتروز زانو با سلول بنیادی و دیگر درمانها داشته باشید با مشاورین ما در تماس باشید.
سلول بنیادی
به نقل از سایت pmc
Meta-analysis showed that stem cell therapy was associated with significant improvement in pain relief at 3, 6, and 12 months follow-up compared with controls.
The mechanism of pain relief may be related to the anti-inflammatory effects of MSCs through the secretion of IL-1 receptor antagonist (IL-1RA), which inhibits pro-inflammatory cytokines such as IL-1β and TNF.
Stem cell therapy appears to be superior to conventional treatments and can limit the progression of KOA at an early stage (grade III) without additional side effects.
درمان با سلولهای بنیادی در مقایسه با گروه کنترل، بهبود قابلتوجهی در کاهش درد آرتروز زانو (KOA) در پیگیریهای ۳، ۶ و ۱۲ ماهه ایجاد میکند. مکانیسم تسکین درد احتمالاً به اثرات ضدالتهابی سلولهای بنیادی مربوط است که با ترشح آنتاگونیست گیرنده IL-1 (IL-1RA)، سیتوکینهای پیشالتهابی مانند IL-1β و TNF را مهار میکنند. درمان با سلولهای بنیادی نسبت به روشهای سنتی بهتر به نظر میرسد و میتواند پیشرفت آرتروز زانو را متوقف کند.
تزریق کورتیزون
یکی از راههای درمانی، تزریق کورتیزون به داخل مفصل زانو میباشد، این نوع تزریق از حساسیت بالایی برخوردار است و تزریق بیش از اندازه آن باعث جمع شدن رسوب در زانو میگردد.
ورزش و فیزیوتراپی
هدف از ورزش های مفید برای جوانان مبتلا به آرتروز زانو کاهش درد ناشی از این عارضه میباشد. این سری از ورزشها بدین صورت هستند.
کیک بک
- بایستید و یک پا را عقب ببرید.
- بعد از چند ثانیه پا را به حالت اول برگردانید.
- تکرار هر پا ۱۰ تا ۱۵ بار
حرکت نشستن و ایستادن
- به آرامی روی یک صندلی بنشینید.
- بعد از چند ثانیه بایستید.
- ۱۰ تا ۱۵ بار تکرار
بالا بردن زانو به صورت ایستاده
- صاف بایستید و پاها را به اندازه عرض شانه باز کنید.
- به آرامی یک زانو را بالا ببرید تا ران با زمین موازی شود (تقریباً زاویه ۹۰ درجه).
- ۳ تا ۵ ثانیه در این حالت نگه دارید.
- سپس به آرامی و کنترلشده پا را پایین بیاورید و به حالت اولیه بازگردید.
- هر پا 10 تا 15 تکرار
تزریق پی آر پی
حدود 10 سیسی از خون فرد گرفته میشود و بعد از اعمالی که در دستگاه سانتریفوژ روی آن انجام میگردد، همان خون به زانوی فرد تزریق میشود.
استفاده از زانو بند طبی
برای کاهش فشار وارد شده بر زانو، پزشکان زانو بندهای طبی را تجویز میکنند، این ابزارها با تغییر زاویه میان استخوان ران و ساق (اصلاح واروس یا والگوس)، فشار را از بخش آسیبدیدهتر غضروف (که سایش بیشتری دارد) برمیدارد. این کار درد را کاهش میدهد، دامنه حرکتی زانو را بهبود میبخشد و پیشرفت آرتروز را کند میکند.
اوزون تراپی
اوزونتراپی یک روش کمتهاجمی و مؤثر برای تسکین دردهای عضلانی و مفصلی ناشی از آرتروز زانو است. در این روش، ترکیبی از گاز اوزون، ویتامین B12، پروکائین و مواد مغذی دیگر به بافتهای نرم، تاندونها یا داخل مفصل متورم تزریق میشود. این تزریق التهاب را کاهش داده، جریان خون را بهبود میبخشد و با تحریک رسوبات فیبری، فرآیند ترمیم طبیعی سلولها را در بافتهای آسیبدیده مفصل تسریع میکند.
تعویض مفصل زانو
اگر درمان آرتروز زانو غیر جراحی برای افراد پاسخگو نبود، پزشک در آخرین مرحله از گزینهی تعویض مفصل زانو استفاده میکند.
آرتروسکوپی
در این نوع جراحی، پزشک برشی روی مفصل زانو ایجاد میکند و با کمک لوله آرتروسکوپ درون زانو را به خوبی مشاهده میکند و بعد از پیدا کردن ناحیهی آسیب دیده این بخش را جراحی میکند.
درمان آرتروز زانو در خانه
اگر آرتروز زانوی شما از نوع خفیف باشد، با مشاوره از پزشک میتوانید تا حدودی دردهای ناشی از این نوع آرتروز را کمتر کنید. آب درمانی، کاهش وزن، ماساژ درمانی و استفاده از زانوبند میتواند راهی کمک کننده برای شما باشد.
آیا آرتروز زودرس در جوانان قابل پیشگیری است؟
سوالی که برای برخی از افراد به وجود میآید، این است که آیا میتوان جلوگیری از آرتروز زانو را انجام داد؟
- تغییرات سبک زندگی برای تسکین درد زانو: تغییر سبک زندگی یکی از مؤثرترین راهها برای کاهش درد زانو و بهبود طولانی مدت سلامت مفاصل است. ورزش منظم، رژیم غذایی متعادل و کنترل وزن، فشار روی زانوها را کاهش میدهند و از پیشرفت آرتروز جلوگیری میکنند.
- ورزشهای پیشگیرانه و تقویتی: ورزشهای مناسب مانند پیادهروی روزانه (۳۰ دقیقه)، شنا، دوچرخهسواری و تمرینات کششی و تقویتی عضلات ران و چهارسر، نقش کلیدی در پیشگیری از ساییدگی مفصل دارند. این فعالیتها عضلات اطراف زانو را قویتر کرده و از آسیبهای جدیتر جلوگیری میکنند.
- کنترل وزن و تغذیه سالم: اضافه وزن فشار زیادی به زانوها وارد میکند و سرعت تحلیل غضروف را افزایش میدهد. کاهش وزن حتی به میزان ۵-۱۰٪ میتواند درد را بهطور چشمگیری کم کند. رژیم غذایی غنی از میوهها، سبزیجات، امگا-۳ (ماهی، گردو) و آنتیاکسیدانها به کاهش التهاب و حفظ سلامت غضروف کمک میکند.
سخن پایانی
به یاد داشته باشید که آرتروز زانو و ساییدگی زودرس در جوانان مسئلهای که باید سریعا جدی گرفته شود، از درمانهای خودسرانهی این عارضه جلوگیری کنید و با مشورت پزشک متخصص در این زمینه راه درمانی خود را طی کنید.
سوالات متداول
آیا آرتروز زانو در جوانی به بیماریهای دیگر منجر میشود؟
بله، اگر درمان نشود میتواند به ناپایداری مزمن، آسیب منیسک یا آرتروز شدیدتر منجر شود و کیفیت زندگی را پایین بیاورد.
آرتروز زانو در جوانی چقدر روی زندگی روزمره تأثیر میگذارد؟
اگر زود تشخیص داده شود و درمان شود، اکثر جوانان میتوانند فعالیتهای عادی، کار و حتی ورزش سبک را ادامه دهند، بدون درمان ممکن است محدودیت شدید ایجاد کند.
آیا آرتروز زانو در جوانی ارثی است؟
تا حدی بله، اگر سابقه خانوادگی آرتروز زودرس وجود داشته باشد، خطر افزایش مییابد، اما عوامل محیطی (آسیب، اضافه وزن) نقش بزرگتری دارند.
منابع: