دیابت از مشکلاتی است که تمامی اعضای بدن را به خود درگیر میکند، بسیاری از افرادی که دیابت دارند، دچار زخم دیابتی میشوند. به همین دلیل در ادامه قصد داریم تا درمان زخم پای دیابتی را به خوبی مورد بررسی قرار دهیم، پس اگر شما نیز به این سری از مشکلات دست و پنجه نرم میکنید تا انتها همراه ما باشید.
زخم پای دیابتی چیست؟
دیابت میتواند اعصاب و رگهای پا را آسیب بزند، با وجود این آسیبها، زخم دیابتی به وجود میآید. این نوع زخم در بیشتر مواقع زیر انگشت بزرگ پا و در نواحی کف پا دیده میشود و در صورتی که درمان نشود، میتواند به عمق پاها تا استخوانها آسیب بزند.
انواع زخمهای دیابتی
در ابتدا باید بدانید که زخم دیابتی نیز انواع مختلفی دارد که عبارتند از:
- درجه یک: این نوع زخم تا درم پیش میرود.
- درجه دو: این نوع زخم، تا لایههای زیرین اپیدرم پیش میرود و در برخی موارد زخم درجه دو به استخوان آسیب میرساند.
- درجه سه: زخم درجه سه همراه با آبسه و استئومیلیت میباشد.
- درجه چهار: گانگرن وضعیتی است که در زخم دیابتی درجه چهار اتفاق میافتد. در این وضعیت خون به انگشتان پا نمیرسد.
- درجه پنج: در این وضعیت نیز گانگرن یا قانقاریا به تمام پا رخ میدهد.
به غیر از این نوع دستهبندی، زخم دیابتی از دو جهت دیگر نیز قابل بررسی است.
- زخم دیابتی داخلی: در برخی مواقع زخم دیابتی در بخش داخلی پا بدون تغییر در شکل ظاهری پا ایجاد میگردد.
- زخم دیابتی خارجی: زخم دیابتی خارجی نیز خود را به صورت سوختگی و کوفتگی نشان میدهد.
علائم زخم دیابتی
زخم دیابتی در ابتدا بدون درد همراه است و با گذشت زمان علائم خود را نشان میدهد. از نشانه های زخم پای دیابتی میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- بیحسی یا سوزنسوزن شدن پا
- قرمزی
- تورم
- ترکهای پوستی
- ترشح یا بوی غیرطبیعی از زخم
- تغییر رنگ پوست
- گرم یا سرد شدن غیرعادی پا
- عفونت زخم پای دیابتی
- درد شدید
- تب یا سیاه شدن بافت
دلایل ابتلا به زخم پای دیابتی
دلایل ایجاد زخم پای دیابتی عبارتند از:
- قند خون بالا و کنترلنشده
- فشارهای مکرر
- کفش نامناسب
- خشکی و ترک پوست
- آسیب به اعصاب
- تنگی عروق و کاهش خونرسانی به پاها
- زخمهای کوچک یا آسیبهای جزئی
- خشکی پوست بیماران دیابتی
تشخیص زخم پای دیابتی
تشخیص زخم پای دیابتی توسط پزشک باتجربه باید انجام شود. پزشک نیز از راههای زیر برای تشخیص این عارضه استفاده میکند.
- در ابتدا سابقه پزشکی و کنترل قند خون فرد مورد بررسی قرار میگیرد، بعد از آن نیز پا از نظر زخم، تغییر رنگ، تورم، خشکی پوست یا تغییر شکل بررسی میشود.
- بعد از آن معاینات عصبی که شامل تست حس لمس، لرزش، درد و دما میباشد، بررسی میگردد.
روش های درمان زخم دیابتی
زخم دیابتی درمانهای زیادی دارد ولی بدون مشورت از پزشک نمیتوان گزینهی درمانی مناسب را انجام داد. توصیه میشود تا برای درمان زخم دیابتی با سلول های بنیادی و دیگر درمانها با مشاورین ما در تماس باشید.
تغذیه
رژیم غذایی نقش موثری در کنترل دیابت دارد، این دسته از افراد باید میوه، سبزیجات، پروتئین و … میل کنند، همچنین چربیهای اشباع، مواد نشاسته و شیرینی نیز باید حذف شوند.
طبق گفته healthassociation.ns.ca
A lack of protein may prolong the inflammatory stage of wound healing, impair adequate collagen syntheses—leading to reduced tensile strength of a closed wound—and increase the risk of a wound becoming chronic
کمبود پروتئین ممکن است مرحله التهابی بهبود زخم را طولانیتر کند، سنتز کلاژن کافی را مختل کند و در نهایت منجر به کاهش استحکام کششی یک زخم بسته میشود و خطر مزمن شدن زخم را افزایش دهد.
انسولین
انسولین در درمان زخم پای دیابتی نوع یک موثر است، با تزریق این ماده، قندخون تنظیم میشود و جریان خون به اندازه به پاها میرسد.
لیزر درمانی
لیزر با افزایش جریان خون، کاهش التهاب و تحریک تولید کلاژن روند بهبودی زخم دیابتی را سرعت میبخشد. با این حال این گزینه به تنهایی کافی نیست و باید پانسمان و دیگر مراقبتها نیز برای آن انجام شود.
دبریدمان
در این روش سلولهای مرده، بافتهای نکروز و ترشحات چرکی برداشته میشوند. این گزینه خود به روشهای مثل دبریدمان مکانیکی، آنزیماتیک، اتولیتیک، شارپ و جراحی انجام میشود.
اوزون تراپی
با کمک اوزون تراپی گردش خون بهتر میشود و از این طریق، بافتهای آسیب دیده اکسیژن بهتری را دریافت میکنند.
وکیوم تراپی
وکیوم تراپی با پاکسازی ترشحات و افزایش جریان خون ناحیهی زخم شده را بهبود میدهد.
میکروواس تراپی
هدف انجام این روش درمانی نیز تحریک رگهای خونی و افزایش رشد و تکثیر مویرگها میباشد. بسیاری از پزشکان توصیه بر این دارند که در کنار میکروواس تراپی حتما از داروهای آنتی بیوتیک نیز استفاده شود، چرا که تاثیر این داروها چند برابر میشود.
کرایو تراپی
کرایو تراپی ناحیهی زخم شده را فریز میکند تا ترشحات به باقی جاها سرایت نکند، بعد از پوستاندازی زخم بهبود مییابد.
لایت تراپی
این روش که با عنوان فتوتراپی شناخته میشود، با بهرهگیری از نور طبیعی یا طول موجهای مشخص نور برای تسریع روند ترمیم زخمها به کار میرود. در این شیوه درمانی، منابع نوری مختلفی مانند نور خورشید، لیزر، لامپهای فلورسنت و لامپهای دیکروئیک مورد استفاده قرار میگیرند. نوردرمانی با فعالسازی مکانیسمهای طبیعی ترمیم بافت و افزایش جریان خون موضعی، نقش مؤثری در بهبود زخمهای دیابتی ایفا میکند و میتواند روند التیام را تسریع نماید.
Prp
در این روش درمانی، از اجزای خون خود بیمار به منظور تحریک فرآیند ترمیم و بازسازی بافتهای آسیبدیده استفاده میشود. بدین صورت که ابتدا مقدار مشخصی از خون بیمار گرفته شده و با بهرهگیری از کیتها و تجهیزات تخصصی، پلاکتها تغلیظ و غنیسازی میشوند.
مدت زمان درمان زخم پای دیابتی
زمان دقیقی نمیتوان برای بهبود زخم دیابتی بیان کرد، چرا که این مورد به اندازه و محل زخم، میزان فشار روی زخم، میزان تورم، گردش خون، سطح قند خون، و مراقبت از زخم بستگی دارد. با این حال زمان بهبودی چند هفته تا چند ماه میباشد.
پیشگیری از ابتلا به زخم پای دیابتی
با وجود مشکلاتی که زخم دیابتی برای افراد به وجود میآورد، سوالی که برای برخی از افراد به وجود میآید این است که آیا میتوان از ایجاد این زخم جلوگیری کرد؟
بیماران هر روز باید پاهای خود را بررسی کنند و در صورت مشاهدهی مواردی مثل بریدگی، تاول، تورم، تغییر رنگ یا خشکی سریعا این موضوع را با پزشک خود در میان بگذارند. کوتاه و مرتب کردن ناخنها، جلوگیری از فشارهای مکرر به پا، استفاده از کفش و جوراب مناسب و حفظ رطوبت پوست نیز از راههای جلوگیری از ایجاد زخم پای دیابتی است.
عوارض زخم پای دیابتی
اگر فرد به زخم پای دیابتی توجهای نکند، دچار عوارض زخم دیابتی میگردد.
- عفونتهای عمقی
- گسترش بافت مرده
- تشکیل آبسه
- سپسیس
- تغییر شکل پاها
- استئومیلیت
- خطر قطع عضو
- افزایش مرگومیر در بیماران دیابتی
آیا درمان زخم دیابتی در خانه امکان پذیر میباشد؟
درمان زخم دیابتی تنها در خانه امکان پذیر نیست و باید همراه با درمانهای کلینیکی باشد. با این حال توصیه میشود تا کارهای زیر را انجام دهید.
- پاها را هر روز بررسی کرده و شستشو دهید.
- از کفش و جوراب مناسب استفاده کنید.
- پاهای خود را در برابر سرما و گرمای شدید محافظت کنید.
- سیگار کشیدن را ترک کنید.
سخن پایانی
زخم پای دیابتی یکی از عوارض جدی دیابت است که بیتوجهی به آن میتواند پیامدهای جبرانناپذیری به همراه داشته باشد. تشخیص زودهنگام، انتخاب روش درمانی مناسب و رعایت مراقبتهای روزانه نقش مهمی در پیشگیری از پیشرفت زخم و کاهش خطر عوارض دارد. مراجعه منظم به پزشک، مرکز سلول درمانی، کنترل قند خون و پایبندی به توصیههای درمانی میتواند کیفیت زندگی بیماران دیابتی را به طور قابل توجهی بهبود بخشد.
سوالات متداول
آیا زخم دیابتی در کودکان نیز ایجاد میشود؟
کودکانی که دچار دیابت نوع یک هستند، ممکن است دچار زخم دیابتی شوند.
آیا زخم پای دیابتی خطرناک است؟
در صورت عدم درمان به موقع این عارضه میتواند منجر به عفونت شدید و حتی قطع عضو شود.
منابع:
