بیماری پارکینسون در دسته‌ی بیماری‌های پیشرونده سیستم عصبی قرار دارد که بر اثر آسیب و از بین رفتن تدریجی سلول‌های عصبی تولیدکننده دوپامین در مغز ایجاد می‌شود. دوپامین ماده‌ای شیمیایی است که نقش مهمی در کنترل حرکات بدن دارد و کاهش آن می‌تواند باعث بروز مشکلاتی مانند لرزش دست‌ها، کندی حرکات، سفتی عضلات و اختلال در تعادل شود. علائم پارکینسون تنها به مشکلات حرکتی محدود نمی‌شوند و ممکن است نشانه‌های دیگری نیز داشته باشد.
اولین علائم پارکینسون
پارکینسون آرام آرام شروع می‌شود و با گذشت زمان شدت می‌گیرد. درد و سندرم پای بیقرار، کشیدگی و سفتی عضلانی، لرزش، خستگی و خواب آلودگی در طول روز، مشکلات گوارشی و مثانه از اولین نشانه‌های بیماری هستند. تکرر ادرار و پرکاری مثانه از جمله مشکلاتی هستند که ممکن است در افراد مبتلا به بیماری پارکینسون مشاهده شوند. این اختلال معمولا با احساس ناگهانی و شدید نیاز به دفع ادرار همراه است، به طوری که فرد ممکن است بدون هشدار قبلی، نیاز فوری به استفاده از سرویس بهداشتی پیدا کند. همچنین بیدار شدن مکرر در طول شب برای دفع ادرار از دیگر نشانه‌های این مشکل است.
علائم پارکینسون زودرس
کاهش دوپامین حتی ممکن است علائم پارکینسون زودرس را نیز به وجود آورد، این سری از نشانه‌ها قبل از لرزش اتفاق می‌افتند و خود را به صورت تنبلی و سنگینی عضلات، خستگی، سفتی عضلات بازوها، حس کشیدگی، آهستگی و کندی در حرکات روزمره، عدم کنترل، عدم تعادل در حرکات، احتمال سقوط و افتادن و مشکلات در نوشتن نشان می‌دهند.
علائم پارکینسون خفیف
در پارکینسون خفیف لرزش ضعیف در پاها، ساعد، دست‌ها و انگشتان در یک طرف بدن احساس می‌شود، تغییر ژست بدن، تغییر در حالات چهره، کندی حرکتی و آهستگی و سفتی و افزایش تنش عضلانی در پارکینسون خفیف قابل مشاهده هستند.
علائم پارکینسون پیشرفته
سرعت پیشرفت بیماری پارکینسون در افراد مختلف یکسان نیست و به عواملی مانند سن، وضعیت جسمانی، شدت علائم و پاسخ به درمان بستگی دارد. در برخی بیماران، بیماری به آرامی و طی سال‌های طولانی پیشرفت می‌کند، درحالی‌که در برخی دیگر، علائم با سرعت بیشتری تشدید می‌شوند. پارکینسون معمولا در پنج مرحله، از خفیف تا پیشرفته، طبقه‌بندی می‌شود، ولی نمی‌توان بازه زمانی مشخصی برای عبور از هر مرحله تعیین کرد. علائم پارکینسون پیشرفته شامل افزایش مشکلات حرکتی، اختلال در تعادل، افسردگی، اضطراب، مشکلات خواب، دشواری در راه رفتن و کاهش توانایی انجام فعالیت‌های روزمره هستند. با پیشرفت بیماری، این علائم می‌توانند شدت بیشتری پیدا کنند و تأثیر قابل‌توجهی بر استقلال فرد و کیفیت زندگی او بگذارند.
این بیماری در شرایط پیشرفته حتی ممکن است در بعضی افراد توهم به وجود آورد، بدین صورت که فرد همه چیز را متفاوت از واقعیت می‌بیند.
علائم پارکینسون در پیری (علائم پارکینسون در سالمندان)
خود پیری در بعضی مواقع باعث ایجاد پارکینسون می‌شود، در این سنین فرد تمامی علائم پارکینسون در جوانان را دارد و علاوه بر آن سفتی عضلات، افزایش تنش، کندی حرکتی، مشکلات تعادل و پایداری و اختلال در گفتار و نوشتن تجربه می‌کند.
علائم پارکینسون در بزرگسالان
طبق گفته parkinson بیشتر سیستم عصبی مرکزی بزرگسالان که پارکینسون دارند درگیر است، طوری که در حالتی که بدن هیچ فعالیتی هم ندارد لرزش دست دارد و با انجام کار این مورد کاهش می‌یابد.
علائم پارکینسون در زنان
در زنان برخی علائم ممکن است از نظر شیوع، شدت و نحوه بروز متفاوت باشند. برای مثال، در بعضی مطالعات مشاهده شده است که لرزش به عنوان نخستین علامت پارکینسون در زنان شایع‌تر است. همچنین تغییرات حرکتی و برخی اختلالات غیرحرکتی می‌توانند بر فعالیت‌های روزمره و کیفیت زندگی زنان مبتلا تاثیر بگذارند.
- لرزش دست‌ها و اندام‌ها: لرزش، به ویژه هنگام استراحت، یکی از علائم شناخته‌شده پارکینسون است که ممکن است ابتدا در یک سمت بدن ظاهر شود.
- حرکات غیرارادی (دیسکینزی): برخی زنان مبتلا، به‌خصوص پس از مصرف طولانی مدت داروهای حاوی لوودوپا، ممکن است حرکات غیرارادی و کنترل‌نشده را تجربه کنند.
- بی‌قراری پاها: احساس ناخوشایند در پاها و تمایل شدید به حرکت دادن آنها، به ویژه هنگام استراحت یا خواب، ممکن است در برخی بیماران مشاهده شود.
- کاهش حالت‌های چهره: کاهش حرکات عضلات صورت می‌تواند باعث شود چهره فرد کم‌حالت یا بی‌احساس به نظر برسد.
- کند شدن حرکات بدن: انجام فعالیت‌هایی مانند لباس پوشیدن، راه رفتن یا انجام کارهای ظریف با دست ممکن است به زمان بیشتری نیاز داشته باشد.
- اختلالات خواب: مشکلاتی مانند بی‌خوابی، بیدار شدن مکرر در طول شب و کاهش کیفیت خواب ممکن است در زنان مبتلا به پارکینسون ایجاد شوند.
- تغییرات خلق‌وخو: افسردگی و اضطراب از علائم غیرحرکتی احتمالی پارکینسون هستند که می‌توانند بر وضعیت روانی و کیفیت زندگی فرد تاثیر بگذارند.
علائم پارکینسون در زنان باردار
ریسک پارکینسون در زنان باردار جدی‌تر است، چرا که در این دوران به خاطر سلامت جنین نمی‌توان هر دارویی را مصرف کرد، خانم‌های باردار علائم شایع این بیماری را حتی با شدت بیشتر تجربه می‌کنند.
علائم پارکینسون در مردان
مردان نیز علائم پارکینسون را همانند سالمندان دارند و سیستم عصبی مرکزی آنها مختل می‌شود و حرکات دست و پا نیز غیر قابل کنترل می‌شود.
علائم پارکینسون در جوانی
پارکینسون بیشتر در گروه سنی سالمندان دیده می‌شود ولی ۵ تا ۱۰ درصد بیماران ممکن است قبل از 50 سالگی به این بیماری درگیر شوند، به طوری که نصف این تعداد افراد قبل از 40 سالگی نشانه های پارکینسون را در بدن خود احساس می‌کنند.
- لرزش دست‌ها و پاها: لرزش ممکن است ابتدا در یک دست یا پا شروع شود و به صورت متناوب، به ویژه هنگام استراحت، ظاهر شود. این علامت در همه جوانان مبتلا وجود ندارد.
- سفتی و گرفتگی عضلات
- کند شدن حرکات بدن
- دشواری در راه رفتن و تغییر جهت
- تغییر در صدا و نحوه صحبت کردن
- کاهش حرکات طبیعی بدن
علائم پارکینسون در نوزاد
نوزادان به احتمال خیلی پایینی به پارکینسون مبتلا می‌شوند، علائم پارکینسون در نوزاد شامل ناآرامی و بیداری‌های مکرر، مشکلات خواب، کم غذا خوردن، مشکلات تغذیه و نگه داشتن غذا در دهان، کندی حرکت و سفتی عضلات هستند.
درمان علائم پارکینسون
هنوز به طور قطعی نمی‌توان گفت که کدام درمان تا حدودی برای توقف پارکینسون موفق بوده است، ولی طبق آمارهای به دست آمده درمان بدون جراحی پارکینسون در قدم اول علائم را تا حد زیادی رو به کنترل برده است، از باقی درمان‌های این عارضه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.
- دارودرمانی: داروهایی مانند لوودوپا همراه با کاربیدوپا، آگونیست‌های دوپامین و مهارکننده‌های MAO-B برای کاهش لرزش، سفتی عضلات و کندی حرکات تجویز می‌شوند.
- فیزیوتراپی: انجام تمرینات تخصصی به بهبود تعادل، افزایش انعطاف‌پذیری عضلات، تقویت قدرت بدنی و کاهش مشکلات راه رفتن کمک می‌کند.
- ورزش منظم: فعالیت‌هایی مانند پیاده‌روی، شنا، دوچرخه‌سواری و تمرینات تعادلی می‌توانند به حفظ توانایی حرکتی و بهبود عملکرد روزمره بیمار کمک کنند.
- کاردرمانی: این روش به بیماران کمک می‌کند فعالیت‌های روزانه مانند لباس پوشیدن، غذا خوردن و انجام کارهای شخصی را با استقلال بیشتری انجام دهند.
- گفتاردرمانی: برای بیمارانی که دچار کاهش بلندی صدا، اختلال گفتار یا مشکلات بلع هستند، تمرینات تخصصی گفتاردرمانی می‌تواند موثر باشد.
- تحریک عمقی مغز (DBS): در برخی بیماران که علائم حرکتی آنها با دارو به خوبی کنترل نمی‌شود یا دچار نوسانات حرکتی و حرکات غیرارادی هستند، ممکن است جراحی تحریک عمقی مغز پیشنهاد شود.
- اصلاح تغذیه: مصرف مواد غذایی حاوی فیبر، نوشیدن آب کافی و رعایت رژیم غذایی متعادل می‌تواند به کاهش مشکلاتی مانند یبوست و حفظ سلامت عمومی بیمار کمک کند.
- درمان اختلالات خواب و مشکلات روانی: مشکلاتی مانند بی‌خوابی، اضطراب و افسردگی ممکن است با روش‌های دارویی و غیردارویی، تحت نظر پزشک، کنترل شوند.
سوالات متداول
آیا پارکینسون باعث زوال عقل می‌شود؟
بله، بیماری پارکینسون می‌تواند در برخی افراد، به ویژه در مراحل پیشرفته، باعث اختلالات شناختی و زوال عقل شود. این مشکلات ممکن است با کاهش تمرکز، اختلال حافظه، کند شدن تفکر و دشواری در تصمیم‌گیری همراه باشند. همه افراد مبتلا به پارکینسون دچار زوال عقل نمی‌شوند و شدت مشکلات شناختی در بیماران متفاوت است. افزایش سن و طولانی شدن مدت بیماری از عوامل مرتبط با افزایش احتمال بروز زوال عقل هستند.
آیا هر لرزش دستی پارکینسون است؟
هر لرزش دستی نشانه بیماری پارکینسون نیست. لرزش دست ممکن است به دلایل مختلفی مانند اضطراب، استرس، مصرف بیش‌ازحد کافئین، عوارض برخی داروها یا لرزش اساسی (Essential Tremor) ایجاد شود. لرزش ناشی از پارکینسون معمولا هنگام استراحت ظاهر می‌شود و اغلب از یک سمت بدن آغاز می‌شود. اگر لرزش دست با علائمی مانند کندی حرکات، سفتی عضلات یا اختلال در راه رفتن همراه باشد، بهتر است برای بررسی دقیق‌تر به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید.
از کجا بفهمیم پارکینسون داریم؟
برای تشخیص احتمالی پارکینسون باید به نشانه‌هایی مانند لرزش دست در حالت استراحت، کند شدن حرکات، سفتی عضلات، کاهش حرکت دست‌ها هنگام راه رفتن و تغییر در دست‌خط توجه کنید. البته وجود این علائم به‌تنهایی ابتلا به بیماری را تایید نمی‌کند. تشخیص پارکینسون معمولا توسط متخصص مغز و اعصاب و بر اساس بررسی سوابق پزشکی، معاینه عصبی و ارزیابی حرکات بدن انجام می‌شود. در برخی موارد نیز پزشک برای رد سایر بیماری‌های مشابه، آزمایش‌ها یا تصویربرداری‌های تکمیلی تجویز می‌کند.
منبع:
