آرتروز زانو بیماری است که به تدریج و بر اثر تغییرات و تخریب بافت‌های مفصل، به ویژه غضروف پوشاننده استخوان‌ها، ایجاد می‌شود. غضروف در حالت طبیعی حرکت روان استخوان‌ها روی یکدیگر را امکان‌پذیر می‌کند، اما با گذشت زمان و تحت تاثیر عواملی مانند افزایش سن، اضافه وزن، آسیب‌های قبلی زانو و فشارهای مکرر، ممکن است ساختار آن دچار تغییر شود. آب درمانی برای آرتروز زانو راهکاری برای درمان این عارضه شناخته می‌شود، اما آیا آب درمانی تاثیری برای آرتروز زانو دارد یا خیر؟
آب درمانی برای آرتروز زانو چیست؟
قبل از اینکه به سراغ تاثیر آب درمانی برای آرتروز زانو برویم، بهتر است بدانیم که آب درمانی برای آرتروز زانو چیست؟ در این روش فرد در آب با دمای 33 تا 36 درجه سانتی گراد قرار می‌گیرد و حرکاتی زیر نظر مربی خود برای بهبود وضعیت آناتومی پا را انجام می‌دهد.
انواع آب درمانی برای درمان زانو درد
آب درمانی برای آرتروز زانو به دو دسته‌ی زیر تقسیم می‌شود.
- فیزیوتراپی آب درمانی: در این روش از استخر تخصصی در این زمینه استفاده می‌شود و اکثرا میله‌هایی برای انجام تمرینات مقاومتی نیز وجود دارد.
- استخر معمولی: این استخرها مربی دارد که تخصص فیزیوتراپی ندارد و در این شرایط، بیمار می‌تواند با راه رفتن در آب، ضمن پیشگیری از بی‌تحرکی، به تقویت نسبی عضلات پاهای خود نیز کمک کند.
مزایای آب درمانی برای آرتروز زانو
از مزایای درمان آرتروز زانو به واسطه‌ی آب درمانی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.
- آب حفاظت خوبی برای زانوها دارد و عضلات این عضو بدن بدون دردی در آب خم و راست می‌شوند. به همین دلیل دامنه‌ی حرکتی در آب بسیار بیشتر از سایر مواقع است.
- خشکی و سفتی عضلات مشکل مهمی است که آرتروز زانو برای افراد ایجاد می‌کند، اما در آب انعطاف‌پذیری عضلات بالا می‌رود.
- کاهش قدرت عضلات اطراف مفاصل می‌تواند فشار بیشتری بر مفصل وارد کرده و علائم ناشی از آرتروز، از جمله درد و محدودیت حرکتی را افزایش دهد. در چنین شرایطی، تمرینات آب‌درمانی می‌توانند گزینه‌ای مناسب برای تقویت عضلات باشند.
- جریان خون تاثیر زیادی در درد زانو دارد، با فشاری که آب به پاها وارد می‌کند، جریان خون نیز افزایش می‌یابد و مواد مغذی بیشتر به زانو می‌رسند.
تمرینات ورزشی در آب درمانی برای آرتروز زانو
تمرینات آب درمانی آرتروز زانو به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند که مهم‌ترین آن‌ها به صورت زیر هستند.
دویدن در آب
انجام این نوع تمرینات علاوه بر بهبود عملکرد سیستم قلبی‌عروقی و افزایش استقامت عضلانی، به حفظ سلامت مفصل زانو نیز کمک می‌کند. از آنجا که در این فعالیت‌ها میزان بار مکانیکی واردشده به زانو کاهش می‌یابد، فشار کم‌تری به ساختارهای مفصلی وارد شده و احتمال بروز آسیب‌های ناشی از فشار بیش‌ازحد کاهش پیدا می‌کند.
- زانوها را خم کنید.
- آرام آرام شروع به درجا زدن بکنید.
- در حین درجا زدن دست‌ها را نیز برای حفظ تعادل به جلو و عقب حرکت دهید.
- 5 تا 10 دقیقه زمان برای انجام این حرکت کافی است.
کشش عضلات در آب
علاوه بر عضلات پا تقویت عضلات کمر و انعطاف پذیری با کمک کشش عضلات در آب تامین می‌شود.
- در آب بایستید.
- ران‌ها را به سمت شکم کشیده و آرام نگه دارید.
- 10 تا 15 ثانیه در این وضعیت بمانید و مجدد بعد از کمی استراحت همین حرکت را برای پای دیگر نیز انجام دهید.
اسکات در آب
اگر به دنبال تمرینی هستید که تقویت عضلات پا و کمر، بهبود قدرت بدنی و افزایش انعطاف‌پذیری انجام شود و ورزش برای آرتروز زانو باشد، می‌توانید اسکات در آب را انتخاب کنید.
- در قسمت کم عمق استخر بایستید، به‌طوری‌که سطح آب تقریبا تا ناحیه کمر شما باشد.
- پاها را به اندازه عرض شانه باز کرده و تعادل بدن را حفظ کنید.
- به آرامی زانوها را خم کنید و لگن را پایین بیاورید تا زاویه زانوها به حدود ۹۰ درجه برسد و سطح آب به نزدیکی شانه‌ها افزایش یابد.
- پس از چند لحظه مکث، با کنترل حرکات به حالت ایستاده بازگردید.
- این تمرین را در هر نوبت بین ۱۰ تا ۱۵ بار تکرار کنید.
شنای آرام
شنای آرام نیز تا حدودی در کاهش فشار بر زانوها و تقویت عضلات موثر است. اما بیشتر از 10 تا 15 دقیقه را نباید شنا کنید.
نکات مهم در هنگام آب درمانی
آب‌درمانی باید متناسب با شرایط هر فرد و با در نظر گرفتن محدودیت‌های حرکتی او انجام شود تا ضمن کمک به بهبود تحرک و کاهش فشار بر مفاصل، احتمال بروز آسیب نیز به حداقل برسد.
- انتخاب دمای مناسب آب: دمای آب استخر باید متناسب با شرایط جسمانی و نوع تمرینات انتخاب شود، زیرا آب بیش از حد گرم یا سرد می‌تواند باعث ناراحتی یا افزایش خستگی شود.
- شروع با تمرینات سبک: بهتر است فعالیت‌های آب درمانی را با حرکات ساده و شدت کم آغاز کنید و به تدریج میزان تمرین را افزایش دهید.
- رعایت اصول صحیح حرکتی: حرکات را به آرامی و با کنترل انجام دهید و از چرخش‌های ناگهانی یا وارد کردن فشار بیش‌ازحد به مفاصل خودداری کنید.
- توجه به علائم بدن: در صورت احساس درد شدید، سرگیجه، تنگی نفس یا ضعف غیرعادی، تمرین را متوقف کنید.
- حفظ تعادل و ایمنی: برای جلوگیری از لغزش و زمین خوردن، از ورود و خروج ایمن از استخر اطمینان حاصل کنید و در صورت نیاز از نرده یا کمک دیگران استفاده کنید.
- تنظیم مدت تمرین: زمان انجام حرکات باید متناسب با توانایی بدنی و میزان تحمل فرد باشد. تمرین طولانی و خسته‌کننده لزوما نتایج بهتری به همراه ندارد.
- مشورت با متخصص: افرادی که به آرتروز، بیماری‌های قلبی یا مشکلات حرکتی مبتلا هستند، بهتر است پیش از شروع آب‌درمانی با پزشک یا فیزیوتراپیست مشورت کنند.
آیا آب درمانی می‌تواند آرتروز زانو را درمان کند؟
آب‌درمانی به تنهایی نمی‌تواند آرتروز زانو را به طور کامل درمان کند یا تغییرات ایجادشده در غضروف مفصل را از بین ببرد، با این حال یکی از روش‌های مفید برای کنترل علائم این بیماری و بهبود کیفیت زندگی افراد مبتلا به آرتروز محسوب می‌شود.
در کنار این سری از تمرینات روش‌های نوین مانند درمان آرتروز زانو با سلول بنیادی اتولوگ نیز برای کمک به کاهش درد و بهبود عملکرد مفصل مورد بررسی قرار گرفته‌اند. در این روش از سلول‌های بدن خود فرد استفاده می‌شود. در رویکردهای درمانی آرتروز زانو مثل سلول درمانی، هدف اصلی کاهش درد، حفظ تحرک و بهبود آرتروز است. آب درمانی می‌تواند در کنار برنامه درمانی تجویزشده توسط پزشک، به تقویت عضلات اطراف زانو، افزایش دامنه حرکتی و کاهش فشار واردشده به مفصل کمک کند.
سوالات متداول
چرا بعد از آب درمانی برای آرتروز زانو خسته می‌شویم؟
شنا کردن یا انجام تمرینات ورزشی در آب، فشار واردشده از سوی آب به عضلات و همچنین دمای آب استخر می‌توانند در ایجاد خستگی نقش داشته باشند. به‌عنوان مثال بالا بودن دمای آب ممکن است موجب افزایش خستگی و کاهش توان بدنی فرد پس از شنا یا انجام جلسات هیدروتراپی شود.
آیا آب‌درمانی می‌تواند آرتروز زانو را به‌طور کامل درمان کند؟
خیر، آب درمانی به تنهایی قادر به از بین بردن آرتروز یا بازسازی کامل غضروف آسیب‌دیده نیست، اما می‌تواند علائم بیماری را کنترل کند و توانایی حرکتی فرد را بهبود بخشد. این روش معمولا به عنوان بخشی از برنامه جامع درمان آرتروز زانو مورد استفاده قرار می‌گیرد.
چند جلسه آب‌درمانی برای کاهش درد آرتروز زانو لازم است؟
تعداد جلسات به شدت آرتروز، میزان درد و شرایط جسمانی فرد بستگی دارد. انجام منظم تمرینات طی چند هفته می‌تواند به بهبود تدریجی علائم کمک کند. فیزیوتراپیست می‌تواند با توجه به وضعیت بیمار، تعداد و مدت جلسات را تعیین کند.
منبع:
