در دورههایی که بدن با مشکلات جدی مثل سکته مغزی روبهرو شده است، اهمیت تغذیه چندین برابر میشود. چرا که مواد مغذی دریافتی از طریق رژیم غذایی میتوانند بر سطح انرژی، میزان التهاب، سلامت عروق و کارایی سیستم عصبی تاثیر بگذارند. در ادامه قصد داریم تا رژیم غذایی بعد از سکته مغزی را به خوبی مورد بررسی قرار دهیم.
چرا تغذیه بعد از سکته مغزی اهمیت دارد؟
رژیم غذایی مناسب میتواند نقش مهمی در پیشگیری از سکته مغزی ایفا کند. پیروی از الگوهای تغذیهای سالم با کمک به کاهش فشار خون، بهبود وضعیت چربیهای خون و کاهش عوامل خطر قلبیعروقی، احتمال بروز سکته را به طور قابل توجهی کاهش میدهد. علاوه بر پیشگیری، تغذیه مناسب در دورهی درمان بیماری های مغز و اعصاب نیز اهمیت ویژهای دارد. یک رژیم غذایی متعادل میتواند روند بهبود را تسریع کند، خطر بروز عوارض ثانویه را کاهش دهد و کمبودهای تغذیهای شایع در بیماران مبتلا به سکته را جبران کند.
رژیم غذایی مناسب برای بیماران سکته مغزی
یکی از سوالات پرتکرار بیماران این است که برای سکته مغزی چی خوبه؟ از مواد غذایی مفید برای سکته مغزی میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
ماهی قزل آلا و ساردین
اسیدهای چرب امگا‑۳، به ویژه مکمل EPA (ایکوزاپنتانوئیک اسید)، از جمله عوامل تغذیهای موثر در حفظ و تقویت سطح فاکتور نوروتروفیک مشتق از مغز (BDNF) در بدن محسوب میشوند. این ماده در ماهی قزل آلا و ساردین وجود دارد.
دانه کتان
فاکتور آلفا لینولنیک اسید موردی است، BDNF یا همان سیستم حفاظت از شبکه عصبی را افزایش میدهد. این ماده نیز در دانهی کتان به وفور یافت میشود.
مغزها و آجیلها
آجیلها منبعی غنی از ویتامین E هستند. این ویتامین به دلیل داشتن خواص آنتیاکسیدانی قوی، از سلولها در برابر آسیب ناشی از رادیکالهای آزاد که دشمن مغز هستند، محافظت میکند.
تخم مرغ
تخم مرغ احتمال سکتهی مجدد مغزی را 12 درصد کاهش میدهد، در نتیجه تخم مرغ را در صبحانه بیماران سکته مغزی حتما جای دهید.
روغن زیتون
روغن زیتون سرشار از اسیدهای چرب تکغیراشباع و ترکیبات فعال زیستی است که میتوانند سطح برخی آپولیپوپروتئینهای مفید، مانند ApoA1، را در جریان خون بهبود دهند. این آپولیپوپروتئینها نقش مهمی در انتقال چربیها و محافظت قلبیعروقی دارند و افزایش آنها با کاهش خطر سکته قلبی همراه است.
کینوا
کینوا حاوی مقادیر قابل توجهی فیبر و اسیدهای آمینه ضروری است که در ساخت پروتئینهای کامل نقش دارند. بدن انسان قادر به تولید برخی از اسیدهای آمینه ضروری نیست و باید آنها را از طریق رژیم غذایی دریافت کند. این اسیدهای آمینه برای ترمیم بافتها، ساخت سلولهای جدید و حفظ عملکرد طبیعی بدن ضروری هستند.
سبزیجات برگ سبز
این سبزیجات سرشار از فولات، ویتامین K و آنتیاکسیدانهایی هستند که به کاهش التهاب، بهبود عملکرد عروق خونی و کاهش عوامل خطر سکته کمک میکنند.
غلات کامل
غلات کامل منبع خوبی از فیبر غذایی هستند و به کاهش کلسترول، کنترل قند خون و بهبود سلامت قلب و عروق کمک میکنند.
حبوبات
حبوباتی مانند عدس، نخود و لوبیا منابع خوبی از فیبر، پروتئین گیاهی، آهن و منیزیم هستند. مصرف آنها به کاهش کلسترول، کنترل قند خون و بهبود سلامت قلب و عروق کمک میکند و میتواند بخشی مهم از رژیم غذایی بیماران پس از سکته مغزی باشد.
چای سبز
طبق گفته flintrehab
Caffeine is a frequently debated topic in the stroke rehabilitation field. Because caffeine causes a short term yet dramatic spike in blood pressure, it should be avoided if you have high blood pressure. This is a great example of why it’s important to talk to your doctor or dietitian before making any dietary changes.
For survivors that still desire caffeine, green tea is a healthy option due to its high antioxidant and flavonoid content. A study from the American Heart Association found that stroke survivors who drank several cups of green tea a day helped lower the risk of death by 62%.
از آنجا که کافئین باعث افزایش کوتاه مدت اما چشمگیر فشار خون میشود، در صورت ابتلا به فشار خون بالا باید از مصرف آن خودداری کرد. برای افرادی که هنوز کافئین مصرف میکنند، چای سبز به دلیل محتوای بالای آنتیاکسیدان و فلاونوئید، گزینه سالمی است. مطالعهای از انجمن قلب آمریکا نشان داد که بازماندگان سکته مغزی که روزانه چندین فنجان چای سبز مینوشند، به کاهش ۶۲ درصدی خطر مرگ کمک میکنند.
میوه های مفید برای بیماران سکته مغزی
میوهها با وجود مزایایی مثل تقویت سلامت قلب، کاهش التهاب، کنترل فشار خون و بهبود عملکرد مغز که دارند، باعث بهبودی سریعتر فرد و پیشگیری از سکتههای مجدد میشوند، میوههای مفید بعد از سکته مغزی عبارتند از:
آووکادو
بخشی از مغز به کارهایی مثل پردازش اختصاص دارد، تقویت این بخش توسط اسید اولئیک انجام میشود، آووکادو علاوه بر این ماده آنتی اکسیدانهایی برای حفاظت از مغز نیز دارد.
بلوبری یا زغال اخته آبی
انعطافپذیری عصبی و BDNF توسط فلاونوئید تامین میشود، برای تامین این ماده، بلوبری گزینهای مناسب محسوب میشود.
انار
انار با وجود آنتیاکسیدان بالایی که دارد از بدن در برابر رادیکالهای آزاد محافظت میکند، به علاوه، این میوه سیستم ایمنی را نیز تقویت میکند.
مرکبات
اکثر افراد، مرکبات را به داشتن ویتامین c میشناسیم، در حالی که این میوهها فلاونوئیدهایی دارند که محافظت از سلولهای مغز، تقویت عروق خونی و کاهش التهاب توسط آنها تامین میگردد.
سیب
در سیب مادهای به نام پکتین وجود دارد که باعث کاهش کلسترول میگردد. با این کار احتمال مجدد سکتهی مغزی کاهش مییابد.
گوجهفرنگی
گوجهفرنگی سرشار از آنتیاکسیدانهای مفید است که میتوانند به بهبود وضعیت بدن و حمایت از سلامت فرد کمک کنند. یکی از مهمترین این ترکیبات، لیکوپن است، آنتیاکسیدانی قدرتمند که در گوجهفرنگی یافت میشود و نقش مهمی در محافظت از سلولها و بافتهای عصبی ایفا میکند.
موز
فشار خون بالا عامل مهمی برای سکته مغزی میباشد، تنظیم فشار خون به واسطهی پتاسیم انجام میشود، حال میوهای مثل موز منبع خوبی از پتاسیم میباشد.
توت فرنگی
توتفرنگی منبعی غنی از آنتیاکسیدانها و ویتامین C است که به کاهش التهاب در بدن و محافظت از سلولها در برابر آسیبهای ناشی از رادیکالهای آزاد کمک میکند. مصرف این میوه همچنین میتواند در کاهش فشار خون و بهبود سلامت عروق و سیستم قلبی و عروقی موثر باشد.
کیوی
کیوی حاوی ویتامین C، پتاسیم و فیبر میباشد، با این وجود به کاهش فشار خون، تقویت سیستم ایمنی و کاهش خطر سکته مغزی کمک میکند.
آلبالو
آلبالو سرشار از آنتیاکسیدانهای قدرتمند است که به کاهش التهاب و محافظت از سلولهای مغزی در برابر آسیبهای ناشی از استرس اکسیداتیو کمک میکنند. مصرف این میوه میتواند به بهبود گردش خون، حمایت از سلامت عروق و کمک به تنظیم فشار خون نیز موثر باشد.
هلو
هلو سرشار از آنتیاکسیدانها، ویتامین C و فیبر است. این ترکیبات به بهبود سلامت قلب و عروق، کاهش التهاب و کمک به عملکرد بهتر دستگاه گوارش در دوران بهبودی کمک میکنند.
نکات مهم در مورد تغذیه بیماران سکته مغزی
رعایت نکات زیر نیز برای رژیم غذایی بعد از سکته مغزی لازم و ضروری میباشد.
- در سکته مغزی، سلولهای عصبی مغزی از بین میرود، از این رو بین مغز و سایر قسمتها ارتباط مختل میشود. این موضوع خود را به صورت تخریب قدرت تکلم نشان میدهد. حال در رژیم غذایی خود باید موادی را قرار دهید که پروتئینیبه نام فاکتور نورونزایی مشتقشده از مغز تقویت شود. این پروتئین سیستم عصبی را به خوبی بازسازی میکند.
- کمآبی میتواند خطر لخته شدن خون را افزایش دهد، پس در طول روز مصرف آب را فراموش نکنید.
- وزن را کنترل کنید، اضافه وزن یکی از عوامل خطر سکته مجدد است.
برنامهی غذایی بعد از سکته مغزی
|
روز |
صبحانه | میانوعده | ناهار | میانوعده عصر | شام |
| شنبه | نان سبوسدار + تخممرغ آبپز + آووکادو + کیوی | سیب + چند عدد بادام | ماهی قزلآلا کبابی + کینوا + سالاد با روغن زیتون | توتفرنگی |
سوپ عدس با سبزیجات برگ سبز |
|
یکشنبه |
جو دوسر + دانه کتان + بلوبری | پرتقال | خوراک لوبیا + نان سبوسدار + سالاد | موز | سالاد کینوا با گوجه و سبزیجات |
| دوشنبه | نان سبوسدار + تخممرغ + گوجهفرنگی | مغزها (بادام یا گردو) | ماهی ساردین کبابی + سالاد اسفناج با روغن زیتون | انار |
سوپ سبزیجات و عدس |
|
سهشنبه |
ماست کمچرب + دانه کتان + توتفرنگی | سیب | خوراک نخود و سبزیجات + نان سبوسدار | کیوی | سالاد آووکادو و گوجه با روغن زیتون |
| چهارشنبه | نان سبوسدار + پنیر کمچرب + گردو | موز | ماهی قزلآلا + کینوا + سالاد سبزیجات | بلوبری |
سوپ لوبیا و سبزیجات |
|
پنجشنبه |
جو دوسر + آلبالو + دانه کتان | پرتقال | خوراک عدس + سالاد با روغن زیتون | مغزها (بادام یا پسته) | سالاد سبزیجات برگ سبز + آووکادو |
| جمعه | تخممرغ آبپز + نان سبوسدار + گوجهفرنگی | کیوی | ماهی ساردین + برنج قهوهای + سالاد | انار |
سوپ سبزیجات و حبوبات |
مواد غذایی مضر برای سکته مغزی
در کنار اطلاع از بهترین مواد غذایی مفید برای سکته مغزی، لیستی از غذاهایی مضر برای این بیماری هستند که باید به آنها نیز توجه کرد. از همین رو مواد غذایی ممنوع بعد از سکته مغزی شامل موارد زیر است:
- موادی مثل کره مقدار زیادی چربیهای اشباع دارند و مصرف آن کلسترول را افزایش میدهد.
- بعد از سکته مغزی باید مصرف نمک به دلیل داشتن چربیهای ناسالم را نیز محدود کنید.
- در طول روز بیشتر از 6 گرم نمک نباید مصرف شود.
- به هیچ عنوان سوپهای آماده و آب گازدار میل نکنید، این دو مورد به سرعت فشار خون را افزایش میدهند.
- الکل عروق را تحریک میکند و فشار خون را بالا میبرد. پس این مورد را نیز به طور کلی از برنامهی غذاییاتان حذف کنید.
- در آخر نیز در ترکیبات تنقلات نمک، چربی و ترکیبات افزایشدهنده فشار خون وجود دارد و همانطور که گفته شد، این موارد عروق خونی را به شدت تحریک میکنند.
آیا رژیم غذایی تنها راه درمانی سکته مغزی میباشد؟
رژیم غذایی نقش بسیار مهم و موثری در کنترل عوامل خطر، پیشگیری از سکتههای مجدد و حمایت از روند توانبخشی دارد، اما تنها راه درمانی سکته مغزی نیست. درمان کامل نیازمند ترکیبی از مراقبت پزشکی، توانبخشی تخصصی، کنترل دارویی، فیزیوتراپی، گفتاردرمانی و در صورت لزوم روشهای پیشرفتهتر است. برای دریافت اطلاعات جامعتر درباره روشهای تکمیلی و خدمات تخصصی، میتوانید با مشاورین مرکز مرکز سلول درمانی در ارتباط باشید.
سخن پایانی
رژیم غذایی بعد از سکته مغزی نقشی کلیدی در تسریع روند بهبودی، پیشگیری از عوارض ثانویه و کاهش خطر سکتههای مجدد ایفا میکند. انتخاب آگاهانه مواد غذایی میتواند به بهبود عملکرد عروق، کنترل فشار خون، تنظیم قند و چربی خون و حمایت از سلامت مغز کمک کند.
سوالات متداول
ماست یونانی چه فایدهای برای سکته مغزی دارد؟
ماست یونانی منبع خوبی از پروتئین، کلسیم و پروبیوتیکها است که میتواند به تقویت سلامت قلب و بهبود عملکرد سیستم گوارش کمک کند. همچنین مصرف آن در قالب لبنیات کمچرب میتواند باعث کنترل فشار خون و کاهش خطر بیماریهای قلبیعروقی و سکته مغزی شود.
آیا رژیم غذایی مدیترانهای بعد از سکته مغزی مفید است؟
مطالعات نشان دادهاند رژیم مدیترانهای که شامل مصرف زیاد سبزیجات، میوهها، ماهی، روغن زیتون، مغزها و غلات کامل است میتواند خطر سکته مغزی و بیماریهای قلبی عروقی را به طور قابل توجهی کاهش دهد. این الگوی غذایی به دلیل داشتن چربیهای مفید، آنتیاکسیدانها و فیبر بالا یکی از بهترین رژیمها برای بیماران سکته مغزی محسوب میشود.
اگر بیمار بعد از سکته مشکل بلع داشته باشد چه غذایی بخورد؟
در چنین شرایطی غذاها به صورت پوره یا نرم تهیه شوند، از غذاهای خشک و سفت استفاده نشود، مایعات غلیظتر مصرف شوند و وعدههای غذایی کوچکتر اما بیشتر باشد.
بدن بعد از سکته مغزی به چه مکملهایی نیاز دارد؟
امگا ۳، ویتامینD، منیزیم و ویتامینهای گروه B از مکملهای مورد نیاز بدن بعد از سکته مغزی هستند.
منبع:
