شانه یخ‌زده یا کپسولیت چسبنده، عارضه‌ای دردناک است که با خشکی تدریجی مفصل شانه و محدودشدن حرکت دست همراه می‌شود. بسیاری از افراد ابتدا درد خفیف شانه را تجربه می‌کنند، اما به مرور انجام فعالیت‌های ساده‌ای مانند لباس پوشیدن، شانه‌کردن مو یا برداشتن وسایل از قفسه برایشان دشوار می‌شود. در ادامه علائم، علت، درمان سریع شانه یخ زده، پیشگیری و … از این بیماری را به خوبی مورد بررسی قرار می‌دهیم.
شانه یخ زده چیست؟
شانه یخ‌زده که در پزشکی با نام کپسولیت چسبنده شناخته می‌شود، می‌تواند انجام فعالیت‌های ساده روزمره، مانند بالا بردن دست یا رساندن آن به پشت بدن، را دشوار کند. محدودیت حرکتی در شانه یخ‌زده فقط به زمانی که فرد شانه خود را حرکت می‌دهد محدود نیست، حتی هنگام حرکت‌دادن شانه توسط پزشک نیز دامنه حرکت مفصل کاهش می‌یابد. در واقع در این بیماری کپسولی که در اطراف مفصل وجود دارد، ضخیم و سفت می‌شود.
مراحل ایجاد شانه منجمد
فروزن شولدر در طی 3 مرحله ایجاد می‌شود. این مراحل بدین صورت است که:
- انجماد: در این مرحله درد به مرور زمان افزایش می‌یابد، با این مشکل دامنه‌ی حرکتی نیز کم‌تر می‌شود. مرحله‌ی انجماد 6 هفته تا 9 ماه فرد را درگیر می‌کند.
- منجمد شده: در این مرحله ممکن است شدت درد شانه به تدریج کاهش پیدا کند، اما خشکی مفصل و محدودیت حرکت همچنان ادامه دارد. این وضعیت حدود ۴ تا ۶ ماه طول می‌کشد و انجام فعالیت‌های روزمره مانند لباس پوشیدن، شانه‌کردن مو یا برداشتن وسایل را با دشواری همراه می‌سازد.
- ذوب شدن: در مرحله ذوب، خشکی مفصل آرام آرام کم‌تر می‌شود و دامنه حرکتی شانه افزایش می‌یابد. بازگشت عملکرد شانه به وضعیت طبیعی یا نزدیک به طبیعی بین ۶ ماه تا ۲ سال زمان می‌برد.
انواع شانه یخ زده
شانه یخ زده به دو دسته اولیه و ثانویه تقسیم می‌شود.
- شانه یخ زده اولیه: در شانه یخ زده اولیه علت اینکه این بیماری به وجود آمده است، مشخص نشده و افرادی این بیماری را دارند که هیچ بیماری زمینه‌ای ندارند.
- شانه یخ زده ثانویه: بیماری‌هایی مثل دیابت، بیماری‌های قلبی، سکته، آسیب‌ها و ضربه‌ها نیز می‌توانند شانه یخ زده ثانویه را به وجود آورند.
علائم شانه یخ زده
هر فردی علائم متفاوتی از شانه یخ زده دارد، این علائم عبارتند از:
- درد
- خشکی مفصل
- دشواری در بالا بردن دست، به ویژه بالاتر از سطح شانه
- احساس درد هنگام حرکت دادن بازو یا انجام حرکات چرخشی شانه
- تشدید درد در زمان خواب، به‌خصوص هنگام خوابیدن روی شانه درگیر
- سخت شدن پوشیدن یا درآوردن لباس
- دشواری در شانه کردن مو یا انجام کارهای بالای سر
- ناتوانی یا درد هنگام رساندن دست به پشت کمر و بدن
- کاهش توانایی انجام فعالیت‌های روزانه مانند رانندگی، برداشتن وسایل و کارهای خانه
c
علت دقیق و قطعی برای شانه یخ زده مشخص نشده، با این حال پزشکان معتقد به این هستند که موارد زیر باعث ایجاد شانه یخ زده می‌شوند.
- افراد بالای 40 سال و خانم بیشتر به شانه یخ زده مبتلا می‌شوند.
- بیماران دیابتی بیشتر به شانه‌ی یخ زده مبتلا می‌شوند و درجات بیشتری از این بیماری را نیز تجربه می‌کنند.
- کاهش تحرک مفصل شانه به دلایلی مانند جراحی، شکستگی یا آسیب‌دیدگی تاندون‌های روتاتورکاف، روند خشکی و گرفتگی کپسول شانه را تشدید می‌کند. دوره‌های نقاهت پس از شکستگی دست یا ناتوانی حرکتی ناشی از سکته مغزی نیز از عوامل موثر در بروز این مشکل هستند.
- پرکاری و کم‌کاری تیروئید، بیماری‌های قلبی و عروقی، بیماری سل و بیماری پارکینسون از بیماری‌هایی هستند که احتمال بروز شانه یخ زده را بالا می‌برد.
چه کسانی بیشتر به شانه یخ زده مبتلا می‌شوند؟
افراد زیر نسبت به باقی افراد زودتر دچار شانه یخ زده می‌شوند.
- افراد میانسال
- دیابت
- اختلالات تیروئید
- آسیب یا جراحی
راه‌های تشخیص شانه یخ زده
تشخیص شانه یخ‌زده با بررسی علائم، معاینه فیزیکی و در برخی موارد تصویربرداری انجام می‌شود.
- بررسی علائم و سابقه پزشکی: ارزیابی درد شانه، خشکی مفصل، محدودیت حرکتی و سابقه جراحی، آسیب یا بی‌حرکتی طولانی مدت
- معاینه فیزیکی شانه: بررسی میزان حرکت دست در جهت‌های مختلف، به ویژه بالا بردن دست و چرخاندن شانه
- رادیوگرافی (X-Ray): برای رد مشکلاتی مانند آرتروز، شکستگی یا تغییرات استخوانی
- MRI یا سونوگرافی: در صورت نیاز برای بررسی تاندون‌های روتاتورکاف، التهاب بافت‌های اطراف مفصل و رد سایر علل درد شانه
راه‌های درمان شانه یخ زده
تمرکز راه‌های درمانی برای شانه یخ زده بیشتر بر روی کنترل درد و التهاب است و پزشک براساس شدت درد و نیاز بیمار برنامه‌ای برای استفاده از این روش‌ها را در اختیار فرد می‌گذارد. به دلیل زیاد بودن مراکز و روش‌های مربوط به این مشکل است، بهتر است تا مرکزی مناسب را برای درمان خود انتخاب کنید، پیشنهاد می‌شود تا برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد انتخاب بهترین درمان با مشاورین مرکز سلول درمانی در تماس باشید.
سلول بنیادی اتولوگ
اولین راه‌حل به سلول درمانی شانه اختصاص پیدا می‌کند، این دسته از سلول‌ها به خوبی به انواع دیگر از سلول‌ها تبدیل می‌شوند و ناحیه‌ی آسیب دیده را بازسازی می‌کنند.
طبق گفته bioxcellerator
Stem cell therapy is a form of regenerative medicine that can help speed up the process of recovery from a frozen shoulder and may prevent the need for painful and costly surgery. Regenerative treatment with stem cells promotes the healing of the tissues and is not a case of putting a band-aid over the problem, such as with painkillers. There is no surgery or downtime required with this non-invasive treatment method.
Stem cells encourage healing by using the intrinsic properties of regenerative cells. Stem cells are injected directly into the shoulder joint, stimulate healing and have an anti-inflammatory effect.
استفاده از سلول بنیادی اتولوگ ممکن است در برخی افراد مبتلا به شانه یخ‌زده یا کپسولیت چسبنده، در کنار درمان‌های استاندارد مانند فیزیوتراپی و تمرینات حرکتی، به کاهش درد و بهبود دامنه حرکتی کمک کند. سلول‌های بنیادی اتولوگ به دلیل توانایی اثرگذاری بر فرایندهای ترمیمی بدن، می‌توانند محیط مناسبی برای بازسازی بافت و کنترل التهاب ایجاد کنند. در این روش، سلول‌ها یا فرآورده‌های مرتبط با آن‌ها با تشخیص پزشک به ناحیه هدف تزریق می‌شوند تا روند بهبود طبیعی بدن تقویت شود.
با وجود نتایج امیدوارکننده برخی مطالعات، درمان شانه یخ‌زده با سلول‌های بنیادی هنوز برای همه بیماران یک روش قطعی و جایگزین جراحی محسوب نمی‌شود. انتخاب این روش باید پس از معاینه دقیق، بررسی شدت محدودیت حرکتی، علت درد شانه و ارزیابی پزشک متخصص انجام شود. همچنین تزریق به مفصل، هرچند بدون جراحی باز انجام می‌شود، یک اقدام تهاجمی کم‌تهاجمی است و باید در مرکز درمانی معتبر و با رعایت اصول ایمنی انجام گیرد.
فیزیوتراپی
فیزیوتراپی عضو جدا نشدنی از درمان‌های مفصلی است و همانند درمان آرتروز شانه برای شانه یخ زده نیز می‌توانید ورزش‌های زیر را انجام دهید.
تمرینات پاندولی
- خم شوید و کف دست خود را روی سطح صاف قرار دهید.
- دستی که آزاد است و آسیب دیده را در جهت ساعتگرد و پادساعتگرد تاب دهید.
بردن بازو بالای سر
- به پشت دراز بکشید.
- با دست دست دیگر که آسیب دیده را بگیرید و هر دو دست را بالا ببرید.
آب درمانی شانه یخ زده
آب درمانی نیز برای تسکین درد شانه یخ زده موثر است، در این مورد فرد در آب گرم قرار می‌گیرد و حرکاتی برای کاهش درد و افزایش دامنه‌ی حرکتی انجام می‌دهد.
پماد برای شانه یخ زده
برای آرام کردن درد استفاده از پماد نیز توصیه می‌شود، در ترکیبات این پمادها ایبوپروفن یا کتوپروفن وجود دارند که هر کدام التهاب و درد را کم‌تر می‌کنند.
درمان خانگی شانه یخ زده
درمان شانه یخ زده در خانه نیز امکان پذیر است و شما می‌توانید به مدت 15 دقیقه یخ را روی شانه قرار دهید. علاوه بر این با فیزیوتراپیست مشورت کنید و تمریناتی برای افزایش دامنه‌ی حرکتی انجام دهید.
آمپول برای شانه یخ زده
تزریق پلاسمای غنی از پلاکت (PRP) و کورتیکواستروئیدها از روش‌های کم‌تهاجمی مورد استفاده برای کنترل علائم شانه منجمد هستند. تزریق دارو به داخل مفصل شانه در مراحل ابتدایی بیماری، به ویژه زمانی که درد و التهاب شدت بیشتری دارد، اثربخشی مطلوب‌تری نشان می‌دهد.
دارو برای شانه یخ زده
داروهایی مثل آسپرین و ایبوپروفن درد را تا حدودی کم‌تر می‌کنند، پزشک متخصص بر اساس شدت درد و میزان التهاب مفصل، ممکن است داروهای ضدالتهاب و مسکن‌های تجویزی با دوز قوی‌تر را برای کنترل علائم روند فیزیوتراپی در نظر بگیرد.
هیدرو‌دیلاتاسیون
این ماده به داخل کپسول مفصلی تزریق می‌شود، با این کار کپسول شانه گشاد می‌شود و مفصل به راحتی می‌تواند حرکات کند.
بادکش شانه یخ زده
در برخی اوقات در شانه یخ زده گردش خون ضعیف شده و این مشکل درد، گرفتگی و سفتی را به همراه دارد. بادکش شانه گردش خون را بهتر می‌کند.
درمان سنتی شانه یخ زده
طب سوزنی یک روش درمانی مکمل با ریشه در طب سنتی چین است که گاهی برای کمک به کنترل درد و خشکی ناشی از شانه یخ‌زده به کار می‌رود. در این روش سوزن‌های بسیار نازک و استریل در نقاط مشخصی از بدن قرار داده می‌شوند تا به کاهش تنش عضلانی، تعدیل درد و بهبود احساس راحتی بیمار کمک کنند.
مدت باقی‌ماندن سوزن‌ها معمولا با توجه به برنامه درمانگر تعیین می‌شود، اما اغلب بین ۱۵ تا ۴۰ دقیقه است. طب سوزنی باید توسط فرد آموزش‌دیده و در محیطی بهداشتی انجام شود و بهتر است جایگزین ارزیابی پزشکی، فیزیوتراپی یا درمان‌های اصلی شانه یخ‌زده تلقی نشود.
تحریک الکتریکی عصب از طریق پوست
در این روش درمانی، پالس‌های الکتریکی ملایم از طریق پدهای متصل به سطح پوست به مسیرهای عصبی هدف منتقل می‌شوند. این جریان کنترل‌شده کاملا ایمن و بدون درد است و تنها حس خفیف سوزن‌سوزن‌شدن یا ارتعاش ملایم در ناحیه شانه ایجاد می‌کند تا با مهار پیام‌های درد، به تسکین ناراحتی و کاهش تنش عضلانی کمک کند.
اوزون تراپی شانه یخ زده
اوزون‌تراپی روشی مکمل است که در آن از ترکیب گازی حاوی اوزون با هدف کمک به کاهش درد و التهاب شانه استفاده می‌شود. این درمان در برخی مراکز به صورت تزریق موضعی یا روش‌های دیگر انجام می‌گیرد و ممکن است در بعضی افراد، همراه با درمان‌های اصلی مانند فیزیوتراپی و تمرینات حرکتی، به کاهش علائم شانه یخ‌زده کمک کند.
درمان شانه یخ زده با لیزر
لیزر درمانی سطح پایین (LLLT) نیز نقش موثری در آرام کردن درد و التهاب دارد، تسکین درد آن نیز بدین صورت است که انرژی لیزر به شانه که برخورد می‌کند، فعالیت سلولی تحریک شده و جریان خون افزایش می‌یابد.
جراحی شانه یخ زده
در صورتی که هیچکدام از روش‌های گفته شده برای فرد پاسخگو نبود، پزشک متخصص ممکن است جراحی را برای آزادسازی بافت‌های اسکار و رفع چسبندگی‌های داخل مفصل شانه پیشنهاد دهد. این عمل اغلب به صورت آرتروسکوپی و با حداقل تهاجم انجام می‌پذیرد، به این ترتیب که جراح با ایجاد برش‌های بسیار کوچک، ابزارهای تخصصی و دوربین باریک را وارد مفصل کرده و کپسول سفت‌شده شانه را آزاد می‌کند تا دامنه حرکتی دست بازگردد.
عوارض شانه یخ زده
در صورتی که به درمان شانه یخ زده توجه‌ای نشود، فرد دچار بی‌خوابی، کاهش قدرت عضلات، مشکل درکارهای روزمره مانند پوشیدن لباس، شانه کردن مو یا برداشتن اشیا، ایجاد افسردگی و اضطراب می‌شود.
پیشگیری از شانه یخ زده
به طور کلی نمی‌توان از شانه یخ زده پیشگیری کرد ولی بعد از جراحی یا آسیب، فیزیوتراپی را جدی بگیرید. از طرفی بیماری‌های زمینه‌ای مثل دیابت که باعث شانه یخ زده می‌شوند نیز بهتر است تا کنترل کنید.
سوالات متداول
چه عواملی خطر ابتلا به شانه منجمد را افزایش می‌دهند؟
ابتلا به دیابت، بیماری‌های تیروئید، پارکینسون و مشکلات قلبی‌عروقی می‌تواند احتمال بروز شانه یخ‌زده را افزایش دهد. بی‌حرکت‌ماندن طولانی شانه پس از جراحی، شکستگی، آسیب‌دیدگی یا سکته مغزی نیز از عوامل خطر مهم به‌شمار می‌رود. این عارضه در افراد ۴۰ تا ۶۰ سال و زنان بیشتر دیده می‌شود.
علائم اولیه شانه یخ‌زده چیست؟
درد تدریجی شانه، تشدید درد هنگام حرکت یا در طول شب و کاهش آرام‌آرام توانایی بالا بردن یا چرخاندن دست، از نشانه‌های اولیه این عارضه هستند. با پیشرفت بیماری، خشکی مفصل نیز بیشتر می‌شود.
آیا فیزیوتراپی برای شانه یخ‌زده ضروری است؟
فیزیوتراپی بخش مهمی از روند درمان محسوب می‌شود. تمرینات کششی و حرکتی زیر نظر متخصص می‌توانند به حفظ و افزایش تدریجی دامنه حرکتی شانه کمک کنند.
منبع:
