دیابت بیماری است که با وجود آن تمامی بخش‌های بدن تحت آسیب هستند، افراد بسیاری فکر می‌کنند که دیابت تنها بر چشم و کلیه تاثیر دارد ولی باید گفت که تاثیر دیابت بر سیستم اسکلتی عضلانی، به ویژه سلامت تاندون‌ها، موضوعی است که کم‌تر مورد توجه قرار می‌گیرد. بسیاری از بیماران بدون آن که بدانند، با دردهای مزمن یا محدودیت‌های حرکتی مواجه می‌شوند که ریشه در مدیریت ضعیف قند خون دارد.
دیابت چگونه به تاندون‌ها آسیب می‌زند؟
سوالی که برای بعضی از افراد مطرح می‌شود این است که دیابت چگونه به تاندون‌ها آسیب می‌زند؟ آسیب تاندون در هر دو نوع دیابت، به دلیل AGEs اتفاق می‌افتد. وقتی که چربی یا پروتئین با قند موجود در خون ترکیب شود، این ماده به وجود می‌آید. در حالت عادی AGE خیلی خیلی آهسته در بدن تولید می‌شود، ولی در افراد دیابتی قند از حد معمول بیشتر است و این موضوع باعث ترکیب بیشتر چربی یا پروتئین با قند خون می‌شود. بعد از تشکیلAGE ها، آن‌ها با کلاژن ترکیب می‌شوند و باعث آسیب به ساختار تاندون می‌گردند.
مشکلات تاندون در صورت کنترل‌نشدن دیابت
از بعضی از آسیب‌های تاندون در بیماران دیابتی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.
- انقباض دوپویترن: در این مشکل بافت زیر پوست ضخیم می‌شود و در این حالت انگشتان به سمت کف دست خم می‌شوند.
- شانه یخ زده: در مفاصل شانه کپسولی وجود دارد که بسیار انعطاف پذیر و محکم است و مانع قرارگیری دو استخوان کنار هم می‌شود. در دیابت با گذشت زمان این کپسول ضخیم و ضخیم‌تر می‌شود و درد و سفتی در این ناحیه برای فرد به وجود می‌آید.
- سندرم تونل کارپال: قند خون بالا طی فرآیندی به نام گلیکاسیون غیرآنزیمی، باعث اتصال قندها به پروتئین‌های کلاژن می‌شود. این فرآیند ساختار تاندون‌ها و رباط‌های مچ دست را تغییر داده و باعث ضخیم‌تر و سفت‌تر شدن آن‌ها می‌شود. با افزایش ضخامت بافت‌ها در فضای محدود تونل کارپال، فشار مستقیمی بر عصب وارد می‌گردد.
- آسیب روتاتور کاف: تاندون‌های روتاتور کاف (Rotator Cuff) که وظیفه تثبیت و حرکت بازو در مفصل شانه را بر عهده دارند، در بیماران دیابتی در معرض خطر بالاتری قرار دارند. علت این آسیب نیز همانند سندرم تونل کارپال است.
- انگشت ماشه‌ای: افزایش قند خون باعث آسیب به تاندون‌ها می‌شود و در دراز مدت تاندون‌ها نیز ضخیم می‌شوند و حالت انگشت ماشه‌ای (گیر کردنانگشت در حالت خمیده) رخ می‌دهد.
علائم هشداردهنده درگیری تاندون‌ها در دیابت
بیماران دیابتی به دلیل احتمال وجود درگیری‌های عصبی (نوروپاتی)، ممکن است دردهای تاندونی را دیرتر از بقیه احساس کنند. به همین دلیل، شناخت دقیق علائم ظریف و تغییرات عملکردی در مفاصل و تاندون‌ها اهمیت دوچندان دارد.
- تغییر در الگوی راه رفتن: درد در ناحیه تاندون آشیل ممکن است باعث شود فرد ناخودآگاه الگوی راه رفتن خود را تغییر دهد تا فشار کم‌تری به ناحیه وارد شود.
- صدای قفل‌شدن مفصل: این علامت به ویژه در انگشتان دست (مانند عارضه انگشت ماشه‌ای) بسیار شایع است، حالتی که انگشت در حین حرکت گیر می‌کند یا با صدای تق رها می‌شود.
- حساسیت به هنگام لمس: تاندون‌ها ممکن است در نواحی خاصی (مانند پشت پاشنه یا روی مچ دست) هنگام لمس شدن، دردناک باشند، حتی اگر تورم شدیدی در ظاهر دیده نشود.
روش‌های تشخیص آسیب تاندون در افراد دیابتی
به طور کلی روش‌های تشخیص آسیب تاندون در بیماران دیابتی بدین صورت است که برای بررسی ضخامت کپسول مفاصل پزشک از سونوگرافی و MRI استفاده می‌کند. از طریق معاینه‌های بالینی نیز دامنه‌ی حرکتی شانه، حساسیت مفصل و درد بررسی می‌شود.
درمان آسیب تاندون در بیماران دیابتی
درمان آسیب‌های تاندونی در بیماران دیابتی، فرآیندی بالاتر از کنترل دردهای موضعی است. به دلیل تغییرات ساختاری در بافت کلاژن و اختلالات متابولیک ناشی از دیابت، روند ترمیم تاندون‌ها در این افراد کندتر است و نیازمند کاری تخصصی و چندجانبه است. این درمان‌ها عبارتند از:
سلول بنیادی اتولوگ
سلول بنیادی اتولوگ با تنظیم و کاهش التهاب مزمن ناشی از دیابت، محیط مناسبی را برای ترمیم فراهم می‌آورند. در واقع سلول‌های بنیادی به جای سرکوب ساده التهاب، با تغییر پاسخ‌های ایمنی، اجازه می‌دهند تاندون آسیب‌دیده به شکل موثرتری خود را بازسازی کند. برخلاف جراحی‌های ارتوپدی که به برش‌های عمیق، بی‌هوشی و بخیه‌های وسیع نیاز دارند، درمان کشیدگی تاندون با سلول بنیادی با تزریق مستقیم سلول‌ها به محل ضایعه انجام می‌شود. این ویژگی باعث می‌شود ریسک عوارض جراحی به حداقل رسیده و دوران نقاهت بیمار به طور چشمگیری کاهش یابد.
طبق گفته startstemcells
Stem cell therapy enhances healing by allowing tissue regeneration. These cells differentiate into tenocytes and maintain the structural integrity of the original tendon.
درمان با سلول‌های بنیادی با ایجاد امکان بازسازی بافت، بهبود را افزایش می‌دهد. این سلول‌ها به تنوسیت‌ها تبدیل می‌شوند و ساختاری تاندون اصلی را حفظ می‌کنند.
اصلاح روتین زندگی
در قدم اول قند خون را باید کنترل کرد، ورزش‌هایی مثل شنا، ایروبیک در آب یا دوچرخه‌سواری ثابت فشار مستقیم بر تاندون‌ها را کاهش می‌دهد. استفاده از کفش‌هایی با کفی طبی و ضربه‌گیر مناسب، فشار وارده به تاندون آشیل و فاسیای کف پا را هنگام راه رفتن کاهش می‌دهد.
فیزیوتراپی
تمرینات لغزشی تاندون‌های مچ دست
- دست خود را به سمت جلو نگه دارید و انگشتان را کاملا صاف و کشیده قرار دهید.
- انگشتان را به سمت پایین خم کرده و نوک آن‌ها را به سمت کف دست ببرید (حالت قلاب).
- سپس انگشتان را به آرامی به وضعیت مشت کامل تبدیل کنید و فشار ملایمی وارد نمایید.
- انگشتان را دوباره صاف کرده و به وضعیت اول بازگردید.
حرکت آونگی شانه
- کنار یک میز یا صندلی محکم بایستید و با دست سالم به آن تکیه کنید.
- کمی به سمت جلو خم شوید تا بالاتنه با زمین زاویه‌ای حدود ۴۵ درجه بسازد.
- دست سمت آسیب‌دیده را کاملا شل کنید و اجازه دهید مانند یک آونگ به سمت زمین آویزان شود.
- با استفاده از حرکت ملایم بدن (نه انقباض عضلات شانه)، دست آویزان را به صورت دایره‌های کوچک حرکت دهید.
- این حرکت را به مدت ۱ تا ۲ دقیقه در جهت عقربه‌های ساعت و سپس خلاف آن انجام دهید.
تزریق استروئید
در برخی شرایط برای کاهش التهاب از تزریق استروئید استفاده می‌شود، این ماده درد و تورم را نیز به خوبی کاهش می‌دهد.
جراحی
در صورتی که هیچکدام از درمان‌های گفته شده برای درمان کشیدگی تاندون یا دیگر آسیب‌های آن پاسخگو نباشد، پزشک از جراحی استفاده می‌کند.
چگونه می‌توانم از آسیب تاندون در دیابت پیشگیری کنم؟
- در ابتدا نسبت به درمان دیابت با روش نوین در مراکز معتبر اقدام کنید.
- فیزیوتراپی را جدی بگیرید.
- در صورت درد مفاصل از آتل استفاده کنید.
- سبزیجات برگ‌دار (اسفناج، کلم بروکلی، کاهو)، میوه‌های کم قند (سیب، توت‌فرنگی، گلابی)، غلات کامل (برنج قهوه‌ای، نان سبوس‌دار) و روغن‌های سالم (روغن زیتون، روغن کنجد) را در رژیم غذایی خود قرار دهید.
سوالات متداول
آسیب تاندون چه تاثیری بر دیابت می گذارد؟
آسیب تاندون با محدود کردن تحرک بیمار، مانع از ورزش منظم شده و کنترل قند خون را مختل می‌کند. این بی‌تحرکی ناخواسته، مدیریت و ثبات وضعیت دیابت را در بلند مدت با چالش مواجه می‌سازد.
چرا بیماران دیابتی بیشتر در معرض آسیب‌های تاندونی قرار دارند؟
تشکیل محصولات نهایی گلیکاسیون پیشرفته (AGEs) ساختار تاندون را خشک و شکننده می‌کند، از سوی دیگر نوروپاتی دیابتی با کاهش حس محافظتی، زمینه وارد شدن فشارهای ناآگاهانه و آسیب‌زا به مفاصل را فراهم می‌کند.
آیا آسیب‌های تاندونی در بیماران دیابتی با روش‌های غیرجراحی قابل بهبودی است؟
بسیاری از این آسیب‌ها با کنترل دقیق قند خون و استفاده از پروتکل‌های ترکیبی مانند فیزیوتراپی، اصلاح روتین زندگی و درمان‌های نوین بازساختی، بدون نیاز به جراحی‌های تهاجمی بهبود می‌یابند.
منبع:
