در دوران بارداری تغییرات زیادی در بدن خانمها به وجود میآید، بیشتر این موارد خود را به صورت دردهای مفصلی یا ناراحتیهای اسکلتی که زیر مجموعهی آرتروز در بارداری هستند، نشان میدهند. در ادامه قصد داریم تا این مشکل در زنان باردار را به خوبی مورد بررسی قرار دهیم.
آرتروز در بارداری چیست؟
آرتروز یکی از بیماریهای مفصلی است که برخی از زنان به آن مبتلا هستند. ابتلا به آرتروز به تنهایی تاثیری بر توانایی باروری یا شانس باردار شدن ندارد. با این حال اگر برای کنترل این بیماری دارو مصرف میکنید، ضروری است پیش از اقدام به بارداری با پزشک متخصص خود مشورت کنید. برخی از داروهای مورد استفاده در درمان آرتروز ممکن است بر رشد و سلامت جنین تاثیر بگذارند و حتی پس از قطع مصرف نیز برای مدتی در بدن باقی بمانند.
علائم آرتروز در بارداری
مادرانی که در طول بارداری آرتروز را تجربه میکنند، علائم زیر را خواهند داشت.
- افزایش درد و ناراحتی مخصوصا در زانوها
- اسپاسم عضلانی یا بی حسی در پاها
- سفتی باسن، زانو، مچ پا و پا
- ورم و قرمزی
- صداهای مفاصل
- خستگی و کاهش توانایی فیزیکی
درمان آرتروز در دوران بارداری
درمانهای زیادی برای آرتروز وجود دارند، اما باید بدانید که این سری از درمانها توسط پزشک تعیین میشود. با این حال برای کسب اطلاعات بیشتر با مشاورین ما در تماس باشید.
سلول اتولوگ
سلولهای بنیادی اتولوگ به دلیل توانایی بالقوه در کمک به ترمیم بافتهای آسیبدیده، در سالهای اخیر به عنوان یکی از روشهای جدید درمان آرتروز مورد توجه پزشکان قرار گرفتهاند. هدف از این روش، تحریک فرآیندهای ترمیمی در غضروف و سایر بافتهای مفصل و کاهش التهاب و درد است. با این حال، اثربخشی این درمان به تدریج ظاهر میشود و نتایج آن در افراد مختلف متفاوت است. به طور کلی، هدف از درمانهای نوین آرتروز، کاهش درد، بهبود عملکرد مفصل و کمک به حفظ سلامت غضروف است تا از پیشرفت آسیب و افزایش اصطکاک بین سطوح مفصلی جلوگیری شود.
داروها
اگر به آرتروز مبتلا هستید و قصد بارداری دارید یا باردار شدهاید، پیش از ادامه یا شروع مصرف هرگونه دارو، حتما با متخصص زنان و پزشک معالج خود مشورت کنید. فهرست کاملی از تمامی داروهای مصرفی خود، شامل داروهای نسخهای، داروهای بدون نسخه، ویتامینها، مکملهای غذایی و فرآوردههای گیاهی را در اختیار پزشک قرار دهید. برخی از این داروها در دوران بارداری بیخطر هستند، اما برخی دیگر ممکن است بر روند رشد و سلامت جنین اثرات نامطلوبی داشته باشند. در صورت نیاز، پزشک با توجه به شرایط شما ممکن است نوع دارو، مقدار مصرف یا برنامه درمانی را تغییر دهد تا ضمن کنترل بیماری، کمترین خطر متوجه مادر و جنین باشد. همچنین اگر پس از زایمان قصد شیردهی دارید، این موضوع را نیز با پزشک در میان بگذارید، چون برخی داروها میتوانند از طریق شیر مادر به نوزاد منتقل شوند و لازم است درمان متناسب با این شرایط تنظیم شود.
رژیم غذایی و ورزش
تغذیهی به خودی خود در دوران بارداری بسیار مهم است، حال اگر مادری در طول بارداری دچار آرتروز نیز باشد، باید تغذیهای و ورزش را بسیار جدی بگیرید.
طبق گفته healthline تغذیه مناسب میتواند نقش مهمی در کاهش التهاب مفاصل و حفظ سلامت مادر و جنین در دوران بارداری داشته باشد. مصرف ماهیهای چرب با میزان جیوه پایین مانند سالمون، ساردین و قزلآلا، به دلیل داشتن اسیدهای چرب امگا ۳ و ویتامین D، علاوه بر کمک به رشد مغز و چشم جنین، به کاهش ایمن التهاب مفاصل نیز کمک میکند. مغزها و دانههایی مانند گردو، دانه چیا و دانه کتان نیز منابع غنی امگا ۳ گیاهی، فیبر و ویتامین E هستند و در تنظیم پاسخهای ایمنی و التهابی بدن نقش دارند. همچنین، انواع توتها از جمله توتفرنگی، بلوبری و تمشک با داشتن آنتیاکسیدانها به مقابله با التهاب سلولی کمک میکنند. سبزیجات برگسبز مانند اسفناج، کلمپیچ و به ویژه کلم بروکلی، علاوه بر تامین ویتامینهای K و C و کلسیم، به دلیل وجود ترکیب سولفورافان ممکن است از تخریب غضروف جلوگیری کنند.
اجسام را به درستی بلند کنید
برای برداشتن اجسام از روی زمین، به جای خم شدن از ناحیه کمر، زانوهای خود را خم کرده و در حالت چمباتمه قرار بگیرید. سپس با کمک عضلات پا و در حالی که کمر را صاف نگه داشتهاید، جسم را بلند کنید. رعایت این روش صحیح، فشار واردشده به ستون فقرات و مفاصل را کاهش داده و از تشدید درد، به ویژه در دوران بارداری، پیشگیری میکند.
به پهلو بخوابید
برای کاهش فشار بر ستون فقرات و مفاصل، بهتر است در دوران بارداری به پهلو بخوابید و از خوابیدن به پشت، به ویژه در ماههای پایانی بارداری، خودداری کنید.
کمپرس سرد و گرم
برای کنترل وضعیت درد و گرفتگی میتوانید از کمپرس سرد و گرم استفاده کنید.
استراحت
در دوران بارداری، استراحت کافی برای مفاصل و پرهیز از وارد کردن فشار بیش از حد به آنها اهمیت زیادی دارد. انجام فعالیتهای بدنی سنگین یا طولانی مدت میتواند درد و ناراحتی مفاصل را تشدید کند، به ویژه در زنانی که به آرتروز مبتلا هستند. از سوی دیگر، افزایش طبیعی وزن در دوران بارداری باعث وارد شدن فشار بیشتری به عضلات و مفاصل، به خصوص مفاصل زانو، لگن و مچ پا میشود.
خواب کافی و مناسب
شاید بعضی از خانمهای باردار به خواب اهمیتی ندهند، اما باید بدانید که خواب شبانه انقباضات و تنشهای عضلانی را به خوبی برطرف میکند.
استفاده از کفش مناسب
کفشهای پاشنه بلند را به طور کامل حذف کنید و کفشهای طبی را جایگزین کنید. چرا که کفشهای پاشنه بلند به ستون فقرات و مفاصل به شدت آسیب وارد میکنند.
عوارض آرتروز در بارداری
اگر درمان آرتروز زانو یا دیگر نواحی بدن جدی گرفته نشود، مشکلات زیر به وجود میآید.
- فشار خون بالا و پروتئین اضافی در ادرار (پره اکلامپسی)
- نوزادانی با اندازه کوچکتر از حد متوسط یا وزن کم هنگام تولد
- بالا رفتن احتمال زایمان سزارین
راههای پیشگیری از آرتروز در بارداری
برای اینکه در زمان بارداری دچار آرتروز نشوید، میتوانید کارهای زیر را انجام دهید.
- پرهیز از مصرف خودسرانه داروهای مسکن: در دوران بارداری از مصرف خودسرانه داروهای مسکن خودداری کنید. در صورت بروز درد مفاصل، ابتدا با پزشک خود مشورت کنید. در بسیاری از موارد، استفاده از کمپرس گرم یا سرد میتواند به کاهش درد و التهاب مفاصل کمک کند و جایگزین مناسبی برای مصرف بیرویه دارو باشد.
- استراحت کافی: استراحت کافی یکی از مهمترین راهکارها برای کاهش فشار واردشده بر مفاصل در دوران بارداری است. افزایش وزن و تغییرات بدن در این دوران، فشار بیشتری بر کمر، زانوها و مچ پا وارد میکند. اختصاص زمان کافی برای استراحت و پرهیز از فعالیتهای سنگین یا طولانی مدت میتواند به کاهش درد، خستگی و ناراحتیهای ناشی از آرتروز کمک کند.
- انتخاب کفش مناسب: پوشیدن کفشهای راحت، استاندارد و دارای پاشنه کوتاه و مناسب، نقش مهمی در حفظ تعادل بدن و کاهش فشار بر مفاصل پا دارد.
- استفاده از تشک مناسب: خوابیدن روی تشکی با سفتی مناسب، به حفظ تعادل ستون فقرات و حمایت بهتر از مفاصل کمک میکند. انتخاب یک تشک استاندارد میتواند از بروز اسپاسم عضلانی جلوگیری کرده و کیفیت خواب و احساس راحتی را در دوران بارداری بهبود بخشد.
- انجام ورزشهای منظم: فعالیت بدنی منظم و انجام ورزشهای سبک و مناسب دوران بارداری، مانند پیادهروی یا تمرینات کششی، به حفظ انعطافپذیری مفاصل، تقویت عضلات و کاهش خشکی مفاصل کمک میکند.
سخن پایانی
آرتروز در دوران بارداری اگرچه میتواند باعث افزایش درد و محدودیت در انجام برخی فعالیتهای روزمره شود، اما در اغلب موارد مانعی برای داشتن یک بارداری سالم نیست. آگاهی از تغییرات طبیعی این دوران، رعایت توصیههای پزشکی، مدیریت صحیح درد و انتخاب سبک زندگی مناسب، نقش مهمی در کنترل علائم و حفظ سلامت مادر و جنین دارد.
سوالات متداول
آرتروز چه تاثیری بر زایمان دارد؟
اگر درد در ناحیه باسن یا کمر به همراه آرتروز داشته باشید، پزشک سزارین را توصیه میکند.
آرتروز بعد از زایمان چه مشکلاتی را به وجود میآورد؟
اگر قصد شیردهی بعد از زایمان را دارید، این مورد را با پزشک خود در میان بگذارید، چرا که داروها و روند درمانی توسط این مورد سنجیده میشود.
آیا بارداری باعث آرتروز میشود؟
خیر، بارداری بهخودیخود باعث ایجاد آرتروز نمیشود. آرتروز یک بیماری مفصلی است که در اثر فرسایش تدریجی غضروف مفاصل ایجاد میشود.
