دیابت بیماری است که بدن در این شرایط نمیتواند سطح قند خون را کنترل کند، این کار به مرور زمان به رگهای بدن مخصوصا رگهای مغز آسیب میزند. اگر از دیابت رنج میبرید، با ما همراه باشید تا ارتباط دیابت و سکته مغزی به خوبی مورد بررسی قرار دهیم.
ارتباط دیابت با افزایش خطر سکته مغزی
به طور معمول دیابتیها افرادی هستند که در درمان درمان بیماری های مغز و اعصاب به پزشک مراجعه میکنند. چرا که در افراد مبتلا به دیابت، افزایش مداوم سطح قند خون به تدریج به دیواره رگهای خونی آسیب میزند. این آسیب میتواند باعث تنگی، انسداد یا حتی پارگی عروق شود و در نتیجه جریان خون به برخی بافتهای بدن کاهش یابد یا قطع شود. زمانی که این اختلال در رگهای خونی مغز رخ دهد، ممکن است منجر به بروز سکته مغزی گردد.
طبق گفته ncbi
People with diabetes are 1.5 to 4 times more likely to suffer a stroke than those without the condition. This elevated risk is driven by chronic high blood sugar, which accelerates the buildup of fatty deposits in arteries and damages blood vessels.
افراد مبتلا به دیابت ۱.۵ تا ۴ برابر بیشتر از افراد بدون این بیماری در معرض سکته مغزی هستند. این خطر بالا ناشی از قند خون بالای مزمن است که باعث تسریع تجمع رسوبات چربی در شریانها و آسیب به رگهای خونی میشود.
انواع سکته مغزی در بیماران دیابتی
به طور کلی، دو نوع اصلی سکته مغزی وجود دارد که عبارتند از:
- سکته مغزی ایسکمیک (انسدادی): این نوع سکته، شایعترین شکل در میان بیماران دیابتی است و حدود ۸۵ درصد کل سکتهها را شامل میشود. در این حالت، به دلیل حرکت یک لخته خون از قلب به سمت مغز، رگ خونی کاملا مسدود میشود. از آنجا که خون حاوی اکسیژن به سلولهای مغزی نمیرسد، این سلولها ظرف چند دقیقه شروع به مردن میکنند.
- سکته مغزی هموراژیک: این نوع سکته زمانی رخ میدهد که یک رگ خونی در مغز به دلیل ضعف ساختاری، فشار خون بالا یا آسیب ناشی از قند خون، دچار پارگی و انفجار شود. خون ناشی از پارگی به بافتهای اطراف مغز نشت کرده و با ایجاد فشار شدید، به سلولهای مغزی آسیب جدی میزند.
چه مواردی سکته مغزی را در افراد دیابتی افزایش میدهند؟
کنترل نامناسب قند خون، ابتلای طولانی مدت به دیابت، چاقی و اضافهوزن، کمتحرکی، مصرف سیگار، سابقه خانوادگی بیماریهای قلبی–عروقی و رژیم غذایی پرچرب و پرنمک از مواردی هستند که با وجود آنها سکتهی مغزی در افراد دیابتی افزایش مییابد.
نقش همزمان چربی خون و فشار خون در تشدید خطر سکته
وقتی قند خون بالا دیوار رگ را زخمی میکند، چربی خون بالا (کلسترول و تریگلیسرید) فورا در آن زخمها جا خوش کرده و پلاک ایجاد میکند. از طرف دیگر، فشار خون بالا مانند یک پمپ قوی با فشار زیاد به این پلاکها ضربه میزند. این ضربهها میتوانند پلاک چربی را پاره کنند. با پاره شدن پلاک، بدن برای ترمیم آن مکانیسم لختهسازی را فعال میکند و این لخته، مسیر خونرسانی به مغز را مسدود خواهد کرد.
علائم سکته مغزی در دیابتی ها
از علائم سکته مغزی در بیماران دیابتی میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- بیحسی یا ضعف ناگهانی در صورت، بازو یا پا، به ویژه در یک سمت بدن
- اختلال در تکلم مانند دشواری در صحبت کردن یا نامفهوم شدن گفتار
- اختلال در درک صحبت دیگران
- اختلال ناگهانی در بینایی در یک یا هر دو چشم
- سرگیجه، عدم تعادل یا مشکل در راه رفتن
- سردرد شدید و ناگهانی بدون علت مشخص
- افتادگی یک طرف صورت هنگام لبخند زدن
پیشگیری از بروز سکته مغزی در بیماران دیابتی
کسانی که به دیابت دچار میشوند، میتوانند با راهکارهای زیر از بروز سکته مغزی جلوگیری کنند.
مدیریت دقیق و روزانه قند خون
استفاده منظم از داروهای تجویزی (متفورمین، امپاگلیفلوزین و…) یا تزریق دقیق انسولین زیر نظر پزشک فوق تخصص غدد برای افراد دیابتی لازم و ضروری است. همچنین انجام دورهای آزمایش HbA1c هموگلوبین کمکلره که میانگین قند خون سه ماه گذشته را نشان میدهد، باید همیشه زیر ۷ درصد باقی بماند.
اصلاح رژیم غذایی
همانند رژیم غذایی بعد از سکته مغزی، غذاهایی نیز از سکته مغزی جلوگیری میکنند. پیروی از یک رژیم غذایی سالم سرشار از فیبر، سبزیجات پهنبرگ، میوههای کمقند، غلات کامل (مانند جو دوسر و برنج قهوهای) و ماهیهای چرب حاوی امگا۳ در مقابل، حذف کامل روغنهای جامد، فستفودها، سوسیس، کالباس، شیرینیجات مصنوعی و نوشابهها الزامی است.
فعالیت بدنی منظم
ورزشهای هوازی ملایم مانند پیادهروی سریع، شنا یا دوچرخهسواری به مدت حداقل ۱۵۰ دقیقه در هفته (مثلا ۵ روز در هفته، روزی ۳۰ دقیقه). ورزش نه تنها قند خون را میسوزاند، بلکه رگها را منعطف نگه میدارد.
ترک کامل سیگار
سیگار کشیدن به تنهایی ریسک سکته را دو برابر میکند، ترکیب سیگار و دیابت پتانسیل تخریب عروق را به اوج میرساند. ترک دخانیات سرعت بهبود و بازسازی عروق را به شدت بالا میبرد.
کنترل وزن
کاهش حتی ۵ تا ۱۰ درصد از وزن کل بدن میتواند مقاومت به انسولین را به خوبی کاهش داده و فشار خون را تنظیم کند.
جدول تغذیهای برای افراد دیابتی برای جلوگیری از سکته مغزی
|
مواد غذایی مضر و ممنوع |
مواد غذایی جایگزین و مفید برای عروق مغز |
| نانهای سفید (لواش، باگت) و برنج سفید |
نانهای سبوسدار (سنگک، جو)، کینوا و برنج قهوهای |
|
روغنهای نباتی جامد، مارگارین و کره |
روغن زیتون بکر، روغن کنجد و آووکادو |
| گوشتهای فرآوریشده (سوسیس، کالباس، همبرگر صنعتی) |
ماهیهای حاوی امگا۳ (سالمون، ساردین)، سینه مرغ آبپز |
|
قند، شکر، نوشابه، آبمیوههای صنعتی و زولبیا |
توت خشک، خرما (به مقدار محدود)، دمنوشهای گیاهی و استویا |
| تنقلات شور، چیپس، پفک و کنسروها |
آجیلهای خام و مغزها (گردو، بادام درختی بدون نمک) |
سخن پایانی
در این بخش از بایوژن سعی شد تا ارتباط دیابت و سکته مغزی به خوبی مورد بررسی قرار گیرد، این موضوع یک زنگ خطر جدی است که به ما یادآوری میکند آسیبهای قند خون بالا، بسیار فراتر از یک آزمایش ساده است. پیشنهاد میکنیم پایش وضعیت سلامت خود را عقب نیندازید. با انجام آزمایشهای دورهای منظم و بررسی فاکتورهای خونی در مراکز معتبر پایش سلامت، وضعیت عروق خود را زیر نظر بگیرید.
سوالات متداول
آیا افراد مبتلا به دیابت بیشتر در معرض سکته مغزی هستند؟
افراد مبتلا به دیابت نسبت به افراد سالم حدود یک و نیم تا چهار برابر بیشتر در معرض خطر سکته مغزی قرار دارند.
آیا کنترل قند خون میتواند خطر سکته مغزی را کاهش دهد؟
بله. کنترل مناسب قند خون میتواند از آسیب به عروق خونی جلوگیری کرده و خطر سکته مغزی را کاهش دهد.
مهمترین علائم هشداردهنده سکته مغزی چیست؟
از مهمترین علائم میتوان به ضعف ناگهانی در یک سمت بدن، اختلال در تکلم، تاری دید، سرگیجه و سردرد شدید اشاره کرد.
آیا سکته مغزی قابل پیشگیری است؟
با کنترل دیابت، داشتن رژیم غذایی سالم، فعالیت بدنی منظم، کنترل فشار خون و ترک سیگار میتوان خطر سکته مغزی را تا حد زیادی کاهش داد و به کاهش احتمال سکته مغزی در افراد دیابتی کمک کرد.
منبع:
