درمان مینیسک زانو با سلول‌های بنیادی؛ از تحقیقات تا درمان

آسیب به مینیسک زانو می‌تواند در اثر فعالیت‌های ورزشی، حرکات چرخشی ناگهانی یا تغییرات فرسایشی ناشی از افزایش سن ایجاد شود و با علائمی مانند درد، تورم، محدودیت حرکت و گاهی قفل‌شدن زانو همراه باشد. درمان این عارضه با سلول‌های بنیادی اتولوگ با هدف کمک به بهبود عملکرد مفصل و بررسی امکان ترمیم بافت آسیب‌دیده مینیسک انجام می‌شود.

مینیسک زانو در کجا قرار دارد؟

مینیسک زانو ساختاری از جنس فیبروغضروف است که به شکل هلال یا حرف C میان استخوان ران (فمور) و استخوان درشت‌نی (تیبیا) قرار دارد. هر زانو دارای دو مینیسک داخلی و خارجی است که به توزیع فشار، جذب ضربه، افزایش پایداری مفصل و محافظت از غضروف زانو کمک می‌کنند. مینیسک داخلی در قسمت داخلی زانو و مینیسک خارجی در قسمت بیرونی آن قرار دارد. آسیب به هر یک از این ساختارها می‌تواند عملکرد طبیعی مفصل را مختل کند و در برخی شرایط، خطر فرسایش غضروف و بروز آرتروز را افزایش دهد.

یکی از ویژگی‌های مهم مینیسک، تفاوت خون‌رسانی در قسمت‌های مختلف آن است. ناحیه خارجی مینیسک خون‌رسانی بیشتری دارد و معمولا ظرفیت ترمیم بالاتری نشان می‌دهد، درحالی‌که بخش داخلی مینیسک خون‌رسانی محدودی دارد و ترمیم آن دشوارتر است.

چه عواملی باعث آسیب به مینیسک می‌شود؟

اگر برای رفع کشیدگی مینیسک به مرکز سلول درمانی مراجعه کنید، در ابتدا پزشک مربوطه به دنبال علت ایجاد این مشکل می‌گردد. آسیب به مینیسک زانو ممکن است بر اثر حرکات ناگهانی، فشار بیش‌ازحد یا تغییرات فرسایشی ایجاد شود. شناخت دلایل آسیب به انتخاب روش درمان مناسب و پیشگیری از آسیب‌های مجدد کمک می‌کند. مهم‌ترین عوامل آسیب به مینیسک زانو عبارتند از:

1. حرکات چرخشی ناگهانی زانو: چرخیدن بدن درحالی‌که پا روی زمین ثابت است، می‌تواند فشار زیادی به مینیسک وارد کند و باعث آسیب به آن شود.
2. فعالیت‌های ورزشی پرفشار: ورزش‌هایی مانند فوتبال، بسکتبال، تنیس و اسکی به دلیل تغییر مسیر سریع، پرش و فرود، احتمال آسیب مینیسک را افزایش می‌دهند.
3. افزایش سن و فرسایش بافت مینیسک: با افزایش سن، ساختار مینیسک ممکن است دچار تغییرات فرسایشی شود و حتی هنگام فعالیت‌های معمولی آسیب ببیند.
4. چمباتمه زدن و بلند کردن اجسام سنگین: خم‌شدن عمیق زانو همراه با چرخش یا تحمل فشار زیاد می‌تواند خطر آسیب مینیسک را افزایش دهد.
5. آسیب‌های رباطی زانو: پارگی رباط صلیبی قدامی (ACL) ممکن است همراه با آسیب مینیسک رخ دهد و پایداری مفصل را کاهش دهد.
6. سابقه آسیب قبلی زانو: آسیب‌های قبلی، تغییرات ساختاری و اختلال در عملکرد مفصل ممکن است احتمال آسیب مجدد را افزایش دهند.

مراحل قبل از تزریق سلول های بنیادی اتولوگ

پیش از انجام سلول‌درمانی مینیسک زانو، لازم است وضعیت مفصل و شرایط عمومی بیمار به ‌دقت بررسی شود. هدف از این ارزیابی، شناسایی نوع آسیب، بررسی روش‌های درمانی مناسب و کاهش احتمال بروز عوارض است. ازآنجا که در روش‌های اتولوگ سلول‌ها از بدن خود بیمار تهیه می‌شوند، نوع فرآورده و شیوه آماده‌سازی آن نیز اهمیت دارد.

• معاینه تخصصی زانو: پزشک میزان درد، تورم، دامنه حرکتی، پایداری مفصل و سابقه آسیب‌های قبلی را بررسی می‌کند.
• بررسی MRI و تصویربرداری: تصاویر MRI می‌توانند اطلاعاتی درباره محل، شکل و شدت آسیب مینیسک ارائه دهند. در بعضی بیماران، بررسی وضعیت غضروف و احتمال آرتروز نیز ضروری است.
• بررسی سابقه پزشکی و داروها: بیمار باید پزشک را از بیماری‌های زمینه‌ای، حساسیت‌های دارویی، سابقه عفونت و داروهای مصرفی مطلع کند.
• انجام آزمایش‌های لازم: بسته به نوع مداخله و وضعیت بیمار، ممکن است آزمایش‌هایی برای بررسی سلامت عمومی، احتمال عفونت یا اختلالات انعقادی درخواست شود.
• ارزیابی مناسب بودن درمان: پزشک باید توضیح دهد که روش پیشنهادی چه مزایا، محدودیت‌ها و خطراتی دارد و چه گزینه‌های درمانی دیگری برای بیمار وجود دارد.

چگونگی درمان مینیسک زانو با سلول های بنیادی

سلول‌های بنیادی توانایی تمایز به سلول‌های غضروفی را داشته و می‌توانند در فرایند بازسازی و ترمیم بافت مینیسک نقش ایفا کنند. افزون بر این، سلول‌های بنیادی دارای خواص ضد التهابی و ایمونوتنظیمی هستند که می‌تواند در کاهش التهاب و درد ناشی از آسیب مینیسک مفید باشد. از چگونگی درمان این بخش از بدن با سلول بنیادی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

• در تمامی بیماری های قابل درمان با سلول های بنیادی پزشک در ابتدا نسبت به استخراج سلول بنیادی مورد نظر اقدام می‌کند.
• بعد از آن که پردازش سلول‌های بنیادی در آزمایشگاه انجام شد، به ناحیه‌ی مورد نظر تزریق می‌شوند. در بسیاری از مواقع برای اینکه تزریق دقت زیادی داشته باشد، تصویربرداری (مانند MRI یا سونوگرافی) نیز برای تزریق انجام می‌شود.

مراقبت‌های بعد از درمان کشیدگی مینیسک زانو با سلول های بنیادی

مراقبت‌های بعد از سلول‌درمانی مینیسک زانو می‌توانند در کاهش عوارض احتمالی و کمک به بازگشت تدریجی بیمار به فعالیت‌های روزمره نقش داشته باشند.

• کاهش فشار بیش‌ازحد بر زانو: در روزهای ابتدایی پس از مداخله، ممکن است پزشک محدودیت‌هایی برای فعالیت‌های سنگین، دویدن یا پریدن تعیین کند.
• پرهیز از ورزش شدید بدون تأیید پزشک: بازگشت به ورزش باید بر اساس وضعیت مفصل، میزان درد و برنامه بازتوانی انجام شود.
• مصرف داروها طبق تجویز پزشک: داروهای مسکن، ضدالتهاب یا سایر داروها باید مطابق دستور پزشک مصرف شوند. مصرف یا قطع خودسرانه دارو توصیه نمی‌شود.
• مراقبت از محل تزریق و برداشت سلول: در صورت وجود پانسمان، رعایت توصیه‌های بهداشتی می‌تواند به کاهش احتمال عفونت کمک کند.
• انجام فیزیوتراپی در صورت تجویز: تمرینات بازتوانی متناسب با شرایط بیمار ممکن است به حفظ دامنه حرکتی و تقویت عضلات اطراف زانو کمک کنند.
• پیگیری وضعیت مفصل: مراجعه در زمان‌های مشخص‌شده برای بررسی درد، تورم، عملکرد زانو و سایر نتایج درمان اهمیت دارد.

نکته مهم: مدت نقاهت سلول‌ درمانی برای همه افراد یکسان نیست و نباید بدون اطلاع از پروتکل درمانی، زمان مشخصی برای بازگشت به فعالیت یا ورزش اعلام کرد. البته برای اینکه تمامی اطلاعات مخصوص خود را داشته باشید پیشنهاد می‌شود تا با مشاورین ما در تماس باشید.

درمان مینیسک زانو با سلول‌های بنیادی برای چه افرادی مناسب است؟

با وجود پیشرفت‌هایی که سلول های بنیادی در ارتوپدی کسب کرده‌، به دلیل حساسیت بالای ترمیم دائمی پارگی مینیسک مفصل زانو با استفاده از سلول های بنیادی سوالی که برای برخی از افراد رخ می‌دهد است که این درمان برای چه افرادی مناسب است؟

1. دسته اول افرادی هستند که جراحی و فیزیوتراپی برای آن‌ها تاثیری نداشته است.
2. از طرفی کسانی که به دلیل سیستم ایمنی ضعیف نمی‌توانند جراحی ترمیمی را تحمل کنند.
3. ورزشکاران حرفه‌ای که می‌خواهند سریع‌تر به فعالیت‌های روزانه خود بازگردند.

مزیت‌های درمان مینیسک زانو با سلول های بنیادی

در سال‌های اخیر، به دلیل مزایای بی‌نظیر درمان آرتروز زانو با سلول بنیادی بسیاری از پزشکان به این درمان روی آورده‌اند. به همین دلیل سلول‌های بنیادی در درمان مینیسک زانو نیز بسیار موفقیت آمیز بوده‌اند. این رویکرد درمانی با بهره‌گیری از قابلیت‌های تمایزی و تولید سلول‌های بنیادی جدید، پتانسیل بالایی برای بازسازی بافت آسیب‌دیده مینیسک دارند.

1. دوره نقاهت کوتاه: همانطور که گفته شد سلول‌های بنیادی قابلیت بالایی در ترمیم سریع و بازسازی بافت‌ها دارند و همین موضوع دوره نقاهت را کوتاه می‌کند.
2. درمان دائمی: یکی از مهم‌ترین مزیتی که درمان مینیسک با سلول بنیادی دارد، دائمی بودن آن می‌باشد.
3. ترمیم بافت: بنابر نیرویی که سلول‌های بنیادی دارند با تزریق آن‌ها، ترمیم و بازسازی سلول‌های مورد نظر برای مینیسک زانو ایجاد می‌شود.
4. کاهش عوارض جانبی: درمان با سلول بنیادی به طور معمول عوارض کم‌تری نسبت به جراحی دارد، چرا که عوارض این روش خونریزی، تهوع و در موارد نادر عفونت می‌باشد که بعد از مدتی از بین می‌رود.

سایت startstemcells نیز می‌گوید مطالعات بیشتر نشان داده است که استفاده از سلول‌های بنیادی دارای اثرات بازسازی بالقوه‌ای برای ترمیم بافت آسیب دیده مینیسک در زانوی انسان بالغ است.

سلول درمانی آرتروز زانو برای چه کسانی توصیه نمی‌شود؟

درمان مینیسک زانو با سلول های بنیادی اما برای همه بیماران گزینه مناسبی محسوب نمی‌شود. مناسب بودن این روش به شدت تخریب مفصل، وضعیت عمومی بیمار، نوع فرآورده سلولی و شواهد علمی مربوط به آن بستگی دارد. در شرایط زیر، استفاده از سلول‌درمانی ممکن است نامناسب باشد یا به بررسی دقیق‌تر پزشک نیاز داشته باشد:

• افراد مبتلا به عفونت فعال: وجود عفونت در مفصل زانو، محل برداشت یا سایر قسمت‌های بدن ممکن است خطر عوارض درمان را افزایش دهد و انجام مداخله را تا زمان کنترل عفونت به تعویق بیندازد.
• افراد مبتلا به برخی بیماری‌های کنترل‌نشده: بیماری‌های زمینه‌ای مانند دیابت کنترل‌نشده یا اختلالات انعقادی ممکن است خطر مداخلات پزشکی را افزایش دهند و به ارزیابی تخصصی نیاز داشته باشند.
• افراد دارای سابقه سرطان یا بیماری بدخیم فعال: شرایط این بیماران باید با توجه به نوع سرطان، وضعیت درمان و نوع فرآورده سلولی به‌ صورت فردی ارزیابی شود. سابقه سرطان به‌تنهایی به معنای ممنوعیت قطعی تمام روش‌ها نیست.
• افرادی که داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی یا ضدانعقاد مصرف می‌کنند: نوع دارو، وضعیت بیمار و روش مداخله باید پیش از تصمیم‌گیری بررسی شود.

تزریق سلول‌های بنیادی به زانو چقدر طول می‌کشد؟

مدت زمان تزریق سلول‌های بنیادی به زانو به نوع فرآورده سلولی، روش آماده‌سازی و شرایط بیمار بستگی دارد. باید میان مدت انجام تزریق و زمان کل فرایند سلول‌درمانی تفاوت قائل شد، زیرا این دو لزوما یکسان نیستند. در روش‌هایی که از سلول‌های بنیادی اتولوگ استفاده می‌شود، ممکن است ابتدا نمونه‌ای از بافت بدن بیمار دریافت شود و سپس مراحل آماده‌سازی فرآورده انجام گیرد. مدت این فرایند با توجه به منبع سلول، تجهیزات و روش فرآوری متفاوت است.

عوارض سلول درمانی مینیسک زانو

سلول‌درمانی مینیسک زانو نیز مانند سایر مداخلات پزشکی ممکن است با عوارض همراه باشد. اگرچه در روش اتولوگ، سلول‌ها از بدن خود بیمار تهیه می‌شوند، این ویژگی به معنای بی‌خطر بودن کامل درمان نیست. البته اگر مرکز سلول درمانی مناسبی در این زمینه را انتخاب کنید و مراقبت‌های لازم را انجام دهید از عارضه‌های این مورد در امان خواهید بود. درد محل تزریق، خونریزی و کبودی و تورم یا التهاب در مفصل از عوارض درمان مینیسک زانو با سلول های بنیادی هستند.

هزینه سلول درمانی مینیسک زانو

هزینه سلول‌درمانی مینیسک زانو یکی از موضوعات مهم برای بیمارانی است که در حال بررسی روش‌های درمانی مختلف هستند. قیمت این روش ممکن است بر اساس نوع فرآورده سلولی، مراحل آماده‌سازی، تجهیزات مورد استفاده و شرایط پزشکی بیمار متفاوت باشد.

سوالات متداول

آیا درمان مینیسک زانو با سلول بنیادی درد دارد؟

ممکن است هنگام برداشت نمونه یا تزریق، درد یا ناراحتی ایجاد شود. شدت این احساس به روش مداخله، نوع بی‌حسی و شرایط فرد بستگی دارد. پزشک می‌تواند پیش از انجام درمان درباره روش کنترل درد توضیح دهد.

چه مدت بعد از تزریق سلول بنیادی می‌توان ورزش کرد؟

زمان بازگشت به ورزش برای همه بیماران یکسان نیست. این موضوع به وضعیت زانو، نوع مداخله، روند بهبود و برنامه بازتوانی بستگی دارد و باید با تأیید پزشک انجام شود.

منابع:

mayoclinic.org

cellgrandclinic.com