شکستگی مچ دست؛ راهنمای کامل تشخیص، درمان و مراقبت

شکستگی مچ دست یکی از آسیب‌های رایج در حوادث خانگی و ورزشی است که می‌تواند منجر به تغییر شکل یا محدودیت حرکتی شود. این آسیب به طور معمول شامل آسیب به استخوان رادیوس یا استخوان‌های کوچک کارپال می‌شود، نیازمند تشخیص دقیق و مداخله به ‌موقع است. به همین دلیل پزشکان راه‌های زیادی برای درمان شکستگی مچ دست ارائه کرده‌اند.

انواع شکستگی مچ دست

ساختار مچ دست ترکیبی از هشت استخوان کوچک کارپال و دو استخوان ساعد یعنی رادیوس و اولنا است. رادیوس استخوان بزرگتر و اولنا استخوان کوچکتر ساعد محسوب می‌شود. استخوان‌های کارپال در دو ردیف مشخص به نام‌های ردیف پروگزیمال و ردیف دیستال قرار گرفته‌اند و همین آرایش خاص، امکان حرکت‌های دقیق و چرخشی مچ دست را فراهم می‌کند. همین ساختار باعث شده تا شکستگی مچ دست به انواع مختلفی تقسیم شود که از آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

1. شکستگی دیستال رادیوس: دیستال رادیوس رایج‌ترین نوع شکستگی محسوب می‌شود و خود به دو نوع شکستگی کالیس و شکستگی اسمیت مچ دست تقسیم می‌شود.
2. شکستگی اولنا: شکستگی اولنا به آسیب استخوان کوچک‌تر ساعد گفته می‌شود که با درد، تورم و محدودیت حرکت دست همراه است. این عارضه می‌تواند عملکرد طبیعی مچ و ساعد را مختل کند.
3. شکستگی کارپال: تشخیص این نوع شکستگی نسبت به دو نوع قبل‌تر سخت‌تر و پیچیده است، یک نوع این شکستگی استخوان اسکافوئید است و این استخوان در قسمت انگشت شست قرار دارد.

علل شکستگی مچ دست

شکستگی مچ دست زمانی به وجود می‌آید که فشار یا ضربه واردشده به استخوان‌های این ناحیه بیشتر از تحمل آن‌ها باشد. علل شکستگی مچ دست عبارتند از:

1. زمین‌خوردن روی دست
2. تصادف
3. افتادن از ارتفاع
4. آسیب‌های ورزشی
5. پوکی یا کاهش تراکم استخوان (در افراد بالای 60 سال)
6. پیچ‌خوردگی یا فشار شدید

علائم شکستگی مچ دست

علائم شکستگی نیز به سه دسته تقسیم می‌شود که در ادامه مورد بررسی قرار می‌گیرند.

1. مورد اول علائم ظاهری است که در آن شاهد کبودی، تورم، تغییر رنگ مچ دست و تغییر شکل آن هستیم.
2. نوع بعدی علائمی است که به حساسیت و درد مرتبط است، بدین صورت که فرد در هنگام استفاده از دست بی‌حسی و گزگز انگشتان و حساسیت به لمس را تجربه می‌کند.
3. تجربه درد هنگام برداشتن اجسام، محدودیت در دامنه حرکتی (مانند ناتوانی در بلند کردن و حمل اشیا) و در موارد شدید، از دست دادن کامل توانایی کارکرد مچ یا دست نیز دیگر نشانه‌ی شکستگی است.

تشخیص شکستگی مچ دست

تشخیص شکستگی مچ دست کار چندان سختی نیست، چرا که با توجه به علائمی که گفته شد در هنگام شکستگی مچ دست تغییر رنگ محسوسی دارد.

1. معاینه بالینی: در نخستین گام، پزشک محل آسیب را از نظر علائم تورم، تغییر شکل یا کبودی در ناحیه مچ، درد شدید هنگام لمس یا فشار روی استخوان و محدود شدن دامنه حرکتی بررسی می‌کند.
2.  عکسبرداری رادیوگرافی، روش اصلی و استاندارد تایید شکستگی است. تصاویر در دو یا سه زاویه متفاوت ثبت می‌شوند تا موقعیت و جابه‌جایی قطعات استخوان به‌ خوبی مشخص شود.
3. در موارد شکستگی‌های پیچیده، خردشده یا درگیری مفاصل، تصویربرداری دقیق‌تری انجام می‌شود. سی تی اسکن نمای سه بعدی و جزئی از استخوان ارائه می‌دهد.
4. این روش برای بررسی آسیب‌های همراه بافت نرم مانند رباط‌ها، غضروف یا بافت‌های اطراف استخوان کاربرد دارد، به ویژه وقتی علائم بالینی با یافته‌های عکس ساده هماهنگ نباشد.

درمان شکستگی مچ دست

روش درمان شکستگی مچ دست به نوع و شدت آسیب بستگی دارد. با این حال از راه‌های درمانی این مورد می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

سلول بنیادی اتولوگ

در هنگام شکستگی یکی از اعضای بدن، تاندون‌های آن بخش نیز آسیب می‌بینند، برای درمان این مورد پزشکان از سلول بنیادی اتولوگ استفاده می‌کنند. زمانی که تاندون کشیده یا دچار پارگی جزئی می‌شود، برای فرد مستقیم از گزینه‌ی ترمیم تاندون دست با سلول های بنیادی استفاده می‌شود. اگر تاندون قطع شود، جراح ابتدا آن‌ها را به هم وصل می‌کند و بعد از آن برای سرعت بخشیدن به روند درمانی سلول بنیادی‌های اتولوگ تزریق می‌شود.

طبق گفته fullrangeortho

Stem cells are unique cells in the body with the remarkable ability to transform into different types of cells, such as bone, cartilage and muscle cells, allowing them to regenerate and repair injured tissues. In autologous stem cell therapy, stem cells are harvested from the patient’s own bone marrow or adipose tissue, processed to isolate the stem cells, and then injected into the affected area to stimulate tissue repair and regeneration.

سلول‌های بنیادی به دلیل قابلیت منحصربه‌فرد خود در تکثیر و تبدیل‌شدن به انواع مختلف سلول‌ها، از جمله سلول‌های استخوان، غضروف و عضله، نقش مهمی در بازسازی و ترمیم بافت‌های آسیب‌دیده دارند. در روش درمانی مبتنی بر سلول‌های بنیادی اتولوگ، سلول‌ها از بدن خود بیمار از مغز استخوان یا بافت چربی، برداشت می‌شوند. پس از پردازش و جداسازی در شرایط تخصصی، سلول‌های آماده‌شده به ناحیه آسیب‌دیده تزریق می‌شوند تا با تحریک فرآیندهای ترمیمی بدن، به بازسازی بافت و بهبود عملکرد ناحیه آسیب‌دیده کمک کنند.

آتل بندی یا گچ گیری

در شکستگی‌های ساده مچ دست که استخوان‌ها جابه‌جا نشده‌اند، گچ‌گیری یا استفاده از آتل به ‌عنوان روش اصلی درمان توصیه می‌شود. بی‌حرکت نگه‌داشتن مچ، به ثابت ماندن استخوان‌ها و فراهم‌شدن شرایط مناسب برای جوش‌خوردن آن‌ها کمک می‌کند. مدت استفاده از گچ یا آتل معمولا بین ۴ تا ۶ هفته است، با این‌حال، زمان دقیق درمان به نوع شکستگی و نظر پزشک بستگی دارد. بیمار باید در این دوره از وارد کردن فشار، بلند کردن اجسام سنگین و انجام فعالیت‌هایی که به مچ آسیب می‌زنند، خودداری کند.

داروهای ضد درد و ضد التهاب

پس از شکستگی مچ دست، درد و تورم از علائم شایع هستند و پزشک ممکن است برای کنترل آن‌ها داروهای مسکن یا ضدالتهاب تجویز کند. داروهایی مانند استامینوفن یا برخی داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) می‌توانند برای کاهش درد استفاده شوند.

فیزیوتراپی

طبق گفته plymouthhospitals پس از جوش خوردن شکستگی و طبق نظر پزشک، فیزیوتراپی می‌تواند به کاهش خشکی، افزایش دامنه حرکتی و بازگشت قدرت و عملکرد مچ دست کمک کند. تمرین‌ها آرام آرام انجام می‌شوند و ممکن است شامل حرکات ملایم مچ، دست و انگشتان و سپس تمرین‌های تقویت‌کننده باشند.

جراحی

همه شکستگی‌های مچ دست به جراحی نیاز ندارند. اگر استخوان‌ها جابه‌جا شده باشند، شکستگی ناپایدار باشد یا با روش‌های غیرجراحی نتوان موقعیت مناسب استخوان را حفظ کرد، ممکن است پزشک جراحی را پیشنهاد دهد. در برخی موارد برای ثابت نگه داشتن قطعات استخوان از پلاک و پیچ استفاده می‌شود تا استخوان در وضعیت مناسب ترمیم شود. تصمیم برای جراحی بر اساس نوع و محل شکستگی، میزان جابه‌جایی استخوان و شرایط فرد گرفته می‌شود. این روش خود به چند روش فیکساسیون داخلی با پیچ و پلاک، پین‌گذاری، فیکساسیون خارجی، پیوند استخوان و آرتروپلاستی مچ قابل انجام است.

[مطالعه بیشتر: تغذیه مناسب برای ترمیم تاندون دست]

عوارض شکستگی مچ دست

اگر شکستگی مچ دست به موقع تشخیص داده نشود یا درمان مناسبی دریافت نکند، عواقب عدم درمان شکستگی مچ دست می‌تواند جدی و در برخی موارد ماندگار باشد.

1. درمان شکستگی مچ دست تنها نیمی از مسیر بهبودی است، نیمه دیگر به مراقبت شما در هفته‌های پس از آن بستگی دارد. سفتی، درد و ناتوانی معمولا ماهیتی موقتی دارند و با گذشت زمان و پیگیری منظم برطرف می‌شوند، اما بی‌توجهی به دستورهای پزشکی یا عجله برای بازگشت به فعالیت‌های سنگین، می‌تواند همین علائم را به یک مشکل دائمی تبدیل کند.
2. جالب است بدانید که آرتروز نیز از دیگر مشکلاتی است که در صورت عدم نادرست شکستگی مچ دست اتفاق می‌افتد.
3. سندروم درد منطقه‌ای پیچیده، سندرم کمپارتمان، پارگی تاندون در بازو و سندروم تونل کارپال نیز ممکن است در هنگام شکستگی شاهد آن باشیم. 

آیا می‌توان از شکستگی مچ دست پیشگیری کرد؟

باید بدانید که با انجام چند کار ساده می‌توانید از شکستگی مچ دست جلوگیری کنید، در ابتدا به غذایی که می‌خورید توجه داشته باشید که غنی از کلسیم و ویتامین D باشند، هر روز بخشی از زمان خود را به انجام حرکات ساده‌ی کششی اختصاص دهید، البته این نکته را نیز فراموش نکنید که اگر ورزش سنگینی انجام می‌دهید از مچ دست محافظت کنید.   

اگر شکستگی مچ دست درمان نشود، چه اتفاقی می‌افتد؟

اگر به درمان کشیدگی تاندون یا استخوان توجهی نشود، فرد دچار مشکلات زیر می‌شود.

1. جوش خوردن نادرست استخوان‌ها
2. محدودیت حرکتی
3. ناتوانی در انجام فعالیت‌های ساده مثل نوشتن
4. بروز آرتروز زودرس
5. تغییر شکل ظاهری مچ

سوالات متداول

مدت لازم برای درمان شکستگی چقدر است؟

مدت بهبودی به نوع و شدت شکستگی بستگی دارد، اما در بیشتر موارد بین ۴ تا ۶ هفته طول می‌کشد. در برخی آسیب‌ها، بازگشت کامل عملکرد دست ممکن است زمان بیشتری نیاز داشته باشد.

آیا بعد از گچ‌گیری می‌توان از دست استفاده کرد؟

استفاده از دست باید محدود باشد و بیمار نباید به مچ فشار وارد کند. انجام فعالیت‌های سنگین یا حرکات شدید می‌تواند روند ترمیم را مختل کند.

منبع:

mayoclinic.org

my.clevelandclinic.org